در ایام جنگ تحمیلی موسوم به جنگ رمضان که تجاوز آشکار رژیم آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تمامیت ارضی، امنیت ملی و ارزش‌های اعتقادی جمهوری اسلامی ایران بود، گروه‌های جهادی به عنوان یکی از ارکان مردمی و خودجوش پشتیبانی از جبهه مقاومت، حضوری همه‌جانبه و بی‌بدیل از خود نشان دادند. این گروه‌ها که پیش از آن عمدتا در عرصه‌های عمرانی، محرومیت‌زدایی و خدمت‌رسانی به مناطق کم‌برخوردار فعالیت می‌کردند، با شروع جنگ، ساختار و مأموریت خود را به سرعت با شرایط جنگی تطبیق دادند.

فعالیت‌های گروه‌های جهادی در این دوره تنها به یک حوزه محدود نماند، بلکه آنان به صورت هماهنگ و شبکه‌ای در چهار عرصه اصلی وارد میدان شدند. عرصه امداد و نجات (شامل واکنش سریع به نقاط اصابت، آواربرداری و کمک‌های اولیه)، عرصه بازسازی و مرمت (ترمیم منازل مسکونی آسیب‌دیده از حملات)، عرصه امنیتی و پشتیبانی لجستیکی (همراهی با گشت‌های بازرسی و تأمین نیازهای نیروهای نظامی و انتظامی) و عرصه فرهنگی و معنوی (امیدآفرینی، روایتگری و فضاسازی در مناطق جنگی).

نکته حائز اهمیت اینکه این حضور همه‌جانبه نه تنها در پشت جبهه، بلکه در خطوط مقدم و حتی در نقاط اصابت مستقیم موشک‌ها و حملات دشمن صورت می‌گرفت. گروه‌های جهادی با شعار خدمت به مردم، بدون مرز و بدون منت و با تکیه بر روحیه جهادی و اعتقادی، عملا نشان دادند که مقابله با ابرقدرت‌های استکباری تنها با سلاح و تجهیزات نظامی ممکن نیست، بلکه نیازمند پشتیبانی مردمی و همه‌جانبه‌ای است که گروه‌های جهادی، پرچم‌دار آن بودند.

ایکنا در رابطه با میزان فعالیت‌ و حوزه‌های مختلف خدمت‌رسانی گروه‌های جهادی در ایام جنگ رمضان به گفت‌و‌گو با محمد مدینه‌نگاه، مدیر حرکت‌های جهادی سازمان بسیج سازندگی پرداخته که مشروح آن را در ادامه می‌خوانیم. 

ایکنا ـ فعالیت‌های گروه‌های جهادی در ایام «جنگ رمضان» چگونه و در چه سطحی بوده است؟

گروه‌های جهادی در سراسر کشور چیزی حدود ۶۰ هزار گروه هستند که در سامانه‌ای به نام اطلس ثبت نام کرده‌اند. توضیح اینکه منظور از سامانه اطلس و ثبت نام در آن فرآیندی است که هر گروه متقاضی تشکیل گروه جهادی برای طی مراحل قانونی خود ناگزیر از انجام آن است، به این ترتیب که ابتدا گروه مورد نظر در سامانه ثبت نام اولیه می‌کند، سپس استعلامات لازم از مراجع ذی‌صلاح به عمل می‌آید و پس از انجام رفت و برگشت‌های اداری و تأیید نهایی، گواهی فعالیت و پروانه رسمی برای آن گروه صادر می‌شود.

در ایام جنگ تحمیلی سوم که تحت عنوان «جنگ رمضان» از آن یاد می‌شود، حدود ۱۴ هزار گروه جهادی در عرصه جنگ نقش مستقیم و بی‌واسطه داشتند. این گروه‌ها مأموریت خود را در چهار حوزه اصلی و متمایز به انجام رساندند. حوزه اول امداد و نجات است. گروه‌های جهادی به انجام کارهای فوریتی و واکنش سریع در نقاط اصابت موشک‌ها و حملات دشمن می‌پرداختند. این گروه‌ها بلافاصله پس از هر حادثه خود را به محل اصابت می‌رساندند و عملیات آواربرداری، خارج کردن مصدومین از زیر آوار و ارائه کمک‌های فوری و حیاتی به مردم آسیب‌دیده را بر عهده می‌گرفتند. 

حوزه دوم، مرمت و بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده است. دومین مأموریت گروه‌های جهادی شناسایی و بازسازی منازل مسکونی آسیب‌دیده ناشی از انفجار در اطراف نقطه اصابت بود. این منازل معمولا یا شیشه‌های آن‌ها شکسته بود و یا به طور کلی نیاز به مرمت و بازسازی اساسی داشتند. در این زمینه، تاکنون حدود ۱۳ هزار واحد مسکونی توسط گروه‌های جهادی مرمت و بازسازی شده و آماده زندگی مجدد برای مردم عزیز شده است.

سومین حوزه فعالیت گروه‌های جهادی برپایی مواکب خدمت‌رسانی بود. در این راستا پنج هزار میز خدمت در میادین اصلی سطح کشور راه‌اندازی شده است. این میزهای خدمت انواع نیازهای مردم را پوشش می‌دهند از جمله خدمات پزشکی، خدمات اصناف (مانند تعمیرات لوازم خانگی، خیاطی و نظایر آن)، مشاوره (روانشناسی، حقوقی و خانوادگی) و همچنین، پذیرایی از مردم (توزیع آب، چای، نذورات و اقلام خوراکی). به این ترتیب، تقریبا هر نوع خدمتی که مورد نیاز شهروندان در شرایط بحرانی باشد، در این مواکب ارائه می‌شود.

حوزه چهارم، مدیریت و ساماندهی اجتماعات مردمی در میادین شهری و اجتماعات خودجوش مردمی است. در این فضاها مردم خود عهده‌دار اداره برنامه‌ها و خدمت‌رسانی می‌شوند. به عنوان مثال توزیع چای، آب، مواد غذایی و برپایی برنامه‌های فرهنگی و مذهبی متنوع توسط خود مردم صورت می‌گیرد. گروه‌های جهادی در این حوزه نیز نقش هماهنگ‌کننده و تسهیل‌گر داشته‌اند. امروز نزدیک به شش تا هفت هزار نفر از اعضای گروه‌های جهادی به طور ویژه در این موضوع فعالیت چشمگیر و گسترده‌ای داشته‌اند.

ایکنا ـ گروه‌های جهادی در حوزه امنیتی چگونه وارد میدان شده و به مأموران امنیتی کشور در میانه جنگ رمضان کمک می‌کنند؟

گروه‌های جهادی در عرصه امنیتی طی جنگ رمضان با انجام مأموریت‌های متنوع و حیاتی نقش پشتیبانی قاطع از نیروهای امنیتی و انتظامی کشور را ایفا کرده‌اند. این گروه‌ها به طور مشخص پشتیبانی از تورهای ایستگاه بازرسی، گشت‌های عملیاتی و گشت‌های اطلاعاتی را بر عهده داشتند. همچنین، در بسیاری از موارد تحت عنوان «جهادگران عاشورایی» در این موضوعات حضور یافته و اعلام آمادگی کامل کردند. گرچه اغلب گروه‌های جهادی بیشتر در حوزه‌های عمرانی وارد میدان می‌شوند، در این دوره نیز شمار قابل توجهی از آن‌ها در عرصه امنیتی حضور یافته و در کنار سایر فعالیت‌ها در این بخش نیز مشارکت داشتند.

به طور دقیق‌تر، کلیه امور پشتیبانی از بحث‌های امنیتی و گشت‌های بازرسی بر عهده اعضای گروه‌های جهادی بود. از جمله این اقدامات پشتیبانی می‌توان به موارد مختلفی همچون راه‌اندازی آشپزخانه‌های صحرایی اشاره کرد. گروه‌های جهادی اقدام به برپایی آشپزخانه‌های سیار در نقاط مختلف کردند تا غذای گرم و سالم برای نیروهای امنیتی مستقر در ایستگاه‌های بازرسی و گشت‌های عملیاتی تهیه و توزیع کنند. تأمین اسکان موقت نیز از دیگر برنامه‌های این گروه‌ها بود. گروه‌های جهادی با ایجاد مواکب و چادرهای اسکان محل استراحت مناسب برای نیروهایی که ساعات طولانی در مأموریت بودند، فراهم کردند. خدمات رفاهی و روحی‌ و روان‌شناختی نیز از فعایت‌های جهادگران در این ایام بود. بسیاری از مواکب علاوه بر اسکان و تغذیه، اموری مانند ارائه خدمات پزشکی سبک، مشاوره و برنامه‌های فرهنگی برای حفظ روحیه نیروهای امنیتی را نیز انجام می‌دادند. 

به عبارت روشن‌تر، اگر کمک‌های گسترده و همه‌جانبه نیروهای جهادی نبود، شاید بحث‌های عملیاتی ما در استان‌های تهران و اصفهان و … با مشکلات جدی‌تری مواجه می‌شد، اما به فضل الهی و با حضور فعال گروه‌های جهادی این عملیات با موفقیت ادامه یافت. لازم به تأکید است که در حال حاضر در همین دو استان یعنی تهران و اصفهان گروه‌های جهادی همچنان حضور فعال دارند، زیرا مأموریت هنوز به پایان نرسیده است. در تهران حدود ۴۰ هزار واحد مسکونی آسیب دیدند که بسیاری از آن‌ها همچنان نیاز به مرمت و بازسازی دارند و گروه‌های جهادی قاطعانه اعلام کرده‌اند که تا زمانی که آخرین منزل مسکونی مرمت شده و آماده سکونت مردم عزیز شود، در کنار ایشان باقی خواهند ماند. بنابراین، حضور این گروه‌ها نه فقط در حوزه امنیتی، بلکه در بخش بازسازی و عمرانی نیز به طور همزمان و مکمل ادامه دارد.

ایکنا ـ‌ فعالیت گروه‌های جهادی در حوزه فرهنگی در ایام جنگ رمضان چگونه است؟ 

گروه‌های جهادی در حوزه فرهنگی طی ایام جنگ رمضان اقدامات گسترده و متنوعی را به انجام رسانده‌اند. یکی از مهمترین محورهای فعالیت این گروه‌ها مسئله امیدآفرینی در میان اقشار مختلف مردم بوده است. در این راستا، گروه‌های تخصصی متعددی در عرصه فرهنگی ورود پیدا کردند که به تفکیک برنامه‌های ویژه‌ای را اجرا کرده و می‌کنند. 

۱. حوزه کودک و نوجوان: با توجه به فضای جنگ، ترس و هراس از صداهای مهیب، انفجارها و صحنه‌های دلخراش (قساوت و خشونت) در میان کودکان و نوجوانان امری طبیعی بود. گروه‌های جهادی فرهنگی با اجرای برنامه‌های شاد، نمایش‌های خلاقانه، مسابقات فرهنگی و ارائه محتوای مناسب و غیرتروماتیک، تلاش کردند تا فضای روانی این قشر را آرام کرده و احساس امنیت و امید را در آنان تقویت کنند. برای این منظور، گروه‌های متعددی تشکیل شده بود که از جمله آن‌ها می‌توان به گروه‌های ویژه بانوان اشاره کرد که با بهره‌گیری از ظرفیت بانوان جهادگر، به فعالیت‌های فرهنگی در میان خانواده‌ها و کودکان می‌پرداختند.

۲. فضاسازی معنوی در نقاط اصابت: گروه‌های جهادی متخصص در امور فرهنگی و معنوی در همان نقاطی که مورد اصابت موشک یا حملات دشمن قرار گرفته بود، اقدام به ایجاد فضاسازی معنوی می‌کردند. هدف از این کار القای این پیام بود که جنگ تحمیلی رمضان با سایر جنگ‌ها تفاوت بنیادین دارد؛ چراکه این جنگ مبتنی بر اهداف و اعتقادات دینی و ملی مردم است. برای تحقق این هدف گروه‌های متخصص نسبت به نصب المان‌های فرهنگی (مانند بنرهای حاوی پیام‌های امیدبخش، پرچم‌های مذهبی، نمادهای شهادت و…) در نقاط اصابت اقدام کردند. این المان‌ها مردم را به حضور در آن فضاها و مشارکت در برنامه‌های فرهنگی دعوت می‌کرد.

۳. برگزاری جلسات روایتگری و تبیین: هر شب در این نقاط، محفل روایتگری برپا می‌شد. گروه‌هایی از راویان جنگ که به صورت تخصصی در این عرصه فعالیت داشتند، به روایت وقایع و حماسه‌های شکل‌گرفته می‌پرداختند. تعدادی از راویان از میان طلاب علوم دینی بودند که با تسلط بر مبانی اعتقادی، به تبیین ابعاد معنوی و ارزشی جنگ می‌پرداختند. همچنین، بانوان جهادگر نیز در کنار آقایان روایتگری می‌کردند. این جلسات روایتگری به گونه‌ای طراحی شده بود که مردم را در ابعاد مختلف (فرهنگی، اعتقادی و معنوی) یاری و هدایت می‌کرد و به آنان کمک می‌کرد تا درک عمیق‌تری از فلسفه و اهداف این دفاع مقدس پیدا کنند.

به طور خلاصه، گروه‌های جهادی در حوزه فرهنگی فعالیت خود را بر محور امیدآفرینی، کاهش ترس در کودکان و نوجوانان، معنابخشی به فضاهای جنگ‌زده و تبیین ارزش‌های اعتقادی از طریق روایتگری متمرکز کرده بودند. این اقدامات نه تنها روحیه مردم را تقویت کرد، بلکه زمینه‌ساز حضور فعال‌تر آنان در عرصه مقاومت و پشتیبانی نیز شد.

ایکنا ـ مهمترین توصیه و پیام شما به گروه‌های جهادی کشور چیست؟

با توجه به اینکه گروه‌های جهادی هم در حوزه بازسازی و مرمت منازل آسیب‌دیده فعالیت دارند و هم در حوزه امنیتی حضور فعالانه دارند و همچنین، همان‌گونه که پیشتر اشاره شد در عرصه فرهنگی در ایام جنگ نیز اقدامات چشمگیری انجام داده‌اند، باید تأکید کرد که وضعیت به همین منوال ادامه دارد. 

تشکیل بسیج سازندگی که با فرمان امام شهید انجام شد، واقعا امروز نمود عینی و ملموس خود را نشان داده است. امروز بسیج سازندگی از ورود هیچ فردی برای حضور در گروه‌های جهادی ممانعت نمی‌کند. همه افراد با هر نوع سلیقه و گرایش فکری می‌توانند در گروه‌های جهادی حضور پیدا کنند و دراین عرصه این خدمت به مردم است که هدف اصلی است. مهمترین توصیه به گروه‌های جهادی و افرادی که قصد حضور در آن‌ها را دارند، اهتمام ویژه به دو ویژگی اساسی غیرت یعنی احساس مسئولیت و حمیت در قبال مشکلات و نیازهای مردم و دغدغه‌مندی یعنی نسبت به مسائل مردم در حوزه‌های مختلف معیشتی، فرهنگی، امنیتی، عمرانی و … است.  امید است که ان‌شاءالله گروه‌های جهادی بتوانند همواره با این روحیه به مردم کمک کنند.

بنده به تمامی کسانی که تاکنون در گروه‌های جهادی حضور نداشته‌اند توصیه می‌کنم که حتی اگر علاقه زیادی به این موضوع ندارند هم حتما یک بار حضور در میان جهادگران را تجربه کنند. مطمئن باشید پس از این تجربه نه تنها خود از این کار دست نخواهید کشید، بلکه سایر دوستان خود را نیز به پیوستن به این حرکت بسیار مبارک دعوت خواهید کرد.

انتهای پیام