به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در نشست علمی «حکمرانی از منظر قرآن» که در تاریخ ۱۹ اردیبهشت‌ماه توسط این پژوهشگاه برگزار شد، به سخنرانی پرداخت. ایشان با بیان این مطلب که نظارت از دیدگاه‌های مختلف قابل تقسیم‌بندی است، بر موضوع «ناظران» تأکید کرد.

به گفته وی، براساس آیات قرآن کریم، خداوند به‌عنوان اولین ناظر در دو حوزه تشریعی و تکوینی بر امور نظارت دارد. در مرتبه دوم، نظارت انسان‌ها بر یکدیگر مطرح است که شامل انواع مختلفی می‌شود؛ از جمله نظارت رهبران الهی بر جامعه و همچنین نظارت عمومی مؤمنان بر یکدیگر که در قالب «امر به معروف و نهی از منکر» و «نصیحت به پیشوایان مسلمانان» تجلی می‌یابد.

واکنش منافقان به نبرد احزاب

لک‌زایی با اشاره به تحلیل قرآنی رفتار گروه‌های مختلف در جنگ احزاب، اظهار کرد: سوره احزاب ۱۶ نقد و نقطه ضعف را از منافقان و افراد ضعیف‌الایمان مطرح می‌کند. اما از آیه ۲۰ به بعد، گزارش نظارتی قرآن به سراغ مؤمنان می‌رود. آیه ۲۱ این سوره با تأکید بر اینکه «لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»، پیامبر اسلام(ص) را الگوی برتر معرفی می‌کند و یادآور می‌شود که رفتار جامعه باید منطبق بر رفتار ایشان باشد. ایشان خاطرنشان کرد: همان‌طور که امروزه نیز منافقان داخلی و دشمنان به جنگ روانی دامن می‌زنند، نگاه آحاد جامعه باید به رهبر و پیشوای جامعه باشد.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: طبق صریح آیه ۲۱، هر کسی توان اسوه قرار دادن پیامبر را ندارد؛ بلکه این ویژگی مختص کسانی است که به خدا و روز قیامت امید دارند و بسیار یاد خدا می‌کنند. در مورد مؤمنان واقعی نیز قرآن می‌فرماید که هرچه شرایط سخت‌تر می‌شد، ایمان آنان فزونی می‌یافت؛ به طوری که با مشاهده تجمع احزاب و مشرکان، آن را تحقق وعده الهی دانستند.

استاد حوزه و دانشگاه لایه دیگری از نظارت را «نظارت فرد بر خویشتن» با استناد به تعبیر «علیکم انفسکم» معرفی کرد و افزود: در قرآن آیاتی وجود دارد که به طور ویژه به نظارت بر خانواده رهبران الهی اختصاص یافته است. به عنوان نمونه در سوره احزاب خطاب به همسران پیامبر فرموده است: «يَٰنِسَآءَ ٱلنَّبِيِّ لَسۡتُنَّ كَأَحَد مِّنَ ٱلنِّسَآءِ…»؛ این آیات تصریح دارند که به دلیل جایگاه اجتماعی، اگر آنان خطایی مرتکب شوند عذابشان دوچندان و اگر عمل صالحی انجام دهند، پاداششان نیز دوبرابر خواهد بود.