به گزارش ایکنا، مجتبی امانی، سفیر سابق ایران در لبنان، در نشست تخصصی «نقش شهید سیدحسن نصرالله در تبیین و معرفی الگوی حاکمیت ولایی» که ۱۶ اردیبهشت‌ماه برگزار شد، به تحلیل ساختار اجتماعی و سیاسی لبنان پرداخت. این نشست به همت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و با مشارکت آستان قدس رضوی و دیگر نهادهای علمی و فرهنگی برگزار شد.

امانی در ادامه تحلیل خود به پیامدهای ساختار طایفه‌گری در لبنان اشاره کرد و افزود: در این چارچوب، استمداد از قدرت‌های خارجی برای طوایف و رؤسای آن‌ها امری نکوهیده تلقی نمی‌شود. به همین دلیل شاهد دخالت رسمی کشورهایی نظیر آمریکا، فرانسه، قطر، عربستان سعودی و سوریه در فرآیندهای سیاسی داخلی، از جمله انتخاب ریاست‌جمهوری بوده‌ایم؛ پدیده‌ای که در کشورهای صاحب هویت ملی یکپارچه، با واکنش و ایستادگی مردم مواجه می‌شود.

سفیر سابق ایران در لبنان با تبیین نقش بازیگران بین‌المللی اظهار داشت: با تغییر مناسبات سیاسی، نفوذ برخی کشورها کمرنگ شد، اما همچنان کشورهایی مانند فرانسه به عنوان حامی مسیحیان مارونی و عربستان سعودی به‌عنوان حامی اهل سنت در معادلات این کشور نقش‌آفرینی می‌کنند. همچنین رویکرد تهاجمی رژیم صهیونیستی نسبت به لبنان و اشغال بیروت پس از انقلاب اسلامی، بخشی از چالش‌های تاریخی این منطقه بوده است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت تاریخی شیعیان اشاره کرد و گفت: پیش از حضور امام موسی صدر و پیروزی انقلاب اسلامی، شیعیان از منظر جایگاه اجتماعی و سیاسی در پایین‌ترین سطح قرار داشتند و در معادلات قدرت در برابر سایر گروه‌ها نادیده گرفته می‌شدند.

امانی با نقل‌قولی از شهید سیدحسن نصرالله درباره سرنوشت امام موسی صدر خاطرنشان کرد: ایشان معتقد بود تحرکات امام موسی صدر از همان دوران پیش از انقلاب، خطر بزرگی را متوجه جریانات مختلف کرد؛ چرا که ایشان برخلاف جریانات ملی‌گرا و میهنی صرف، با دیدگاهی عقیدتی و ریشه‌دار وارد میدان شده بود.

سرمایه‌گذاری صهیونیست‌ها بر روی شیعیان لبنان

مجتبی امانی در ادامه تحلیل خود به ریشه‌های تاریخی و تحولات اجتماعی شیعیان اشاره کرد و گفت: در گذشته، سیاست‌هایی برای ایجاد تقابل میان شیعیان و آوارگان فلسطینی در جنوب لبنان دنبال می‌شد تا از ظرفیت شیعیان در جهت منافع بیگانگان استفاده شود؛ حتی در دوره‌ای، سیاست‌های حکومت وقت ایران نیز در همین مسیر حرکت می‌کرد. اما ظهور امام موسی صدر نقطه عطفی بود که مفهوم شیعه را با مقاومت پیوند زد و این زنگ خطری برای رژیم صهیونیستی و برخی جریان‌های دیگر محسوب می‌شد.

وی درباره شکل‌گیری حزب‌الله و نقش رهبری انقلاب اسلامی اظهار کرد: با پیروزی انقلاب، امام خمینی(ره) بر ضرورت تشکیل یک گروه مستقل تأکید کردند تا به درگیری‌های داخلی پایان داده شود. با تشکیل حزب‌الله، ایدئولوژی ولایت فقیه در لبنان توسعه یافت. شهید سیدحسن نصرالله همواره با صراحت از حمایت‌های ایران سخن می‌گفت و در تعابیر خود، بر پیوند عمیق قلبی و تشکیلاتی با ولایت فقیه تأکید داشت؛ تا جایی که به صراحت اعلام می‌کرد رهبری ایشان را پذیرفته است.

سفیر سابق ایران در تبیین نسبت میان حزب‌الله و منافع ملی لبنان افزود: اینکه حزب‌الله و ایران در یک مسیر حرکت می‌کنند، به معنای نادیده گرفتن منافع لبنان نیست؛ بلکه هر دو در اهداف راهبردی، به‌ ویژه در مقابله با زیاده‌خواهی‌های رژیم صهیونیستی، متحد هستند. امروزه جایگاه شیعیان در لبنان ارتقا یافته و حدود یک‌سوم جمعیت را شامل می‌شوند، هرچند ساختار سیاسی پارلمان براساس پیمان طائف همچنان بر مبنای تقسیم‌بندی‌های پیشین است.

امانی در ادامه بر نقش شهید نصرالله در ملت‌سازی تأکید کرد و گفت: سیدحسن نصرالله فراتر از یک گروه خاص، به دنبال انسجام ملی در لبنان بود. او موفق شد با گروه‌های مختلف از جمله مسیحیان (به رهبری میشل عون) و اهل سنت تفاهم ایجاد کند و مجموعه‌های متکثری را حول محور مقاومت و منافع ملی لبنان سازماندهی کند که این نشان‌دهنده هوشمندی سیاسی او در جامعه متکثر لبنان بود.

تعامل مناسب سیدحسن نصرالله با اهل سنت و مسیحیان

 امانی در ادامه با اشاره به چالش‌های سیاسی در لبنان اظهار کرد: در ساختار سیاسی لبنان که هر تصمیمی نیازمند توافق با مسیحیان مارونی و اهل سنت است، شهید نصرالله با ظرافت و در شرایطی سخت، این توازن را مدیریت می‌کرد. اگرچه پس از جنگ ۳۳ روزه محدودیت‌های امنیتی شدیدی برای ایشان ایجاد شد، اما هرگز پیوند خود را با شخصیت‌های مختلف لبنانی و بین‌المللی قطع نکرد.

سفیر سابق ایران بر جنبه‌های تربیتی نگاه شهید نصرالله تأکید کرد و افزود: ایشان فراتر از یک فرمانده نظامی، به دنبال انسان‌سازی و تربیت نسلی مقاوم و معتقد بود. اگرچه اکثریت بدنه مقاومت را شیعیان تشکیل می‌دهند، اما نگاه ایشان باعث شد تا مسیحیان و اهل سنت نیز در این مسیر همراه شوند. موفقیت ایشان در واقع ثمره نگاه ولایی بود که به انسان‌ها کرامت می‌بخشید؛ چنان‌که ایشان همواره می‌فرمود ولایت فقیه به ما اعتبار و استقلال می‌دهد، نه اینکه ما را بنده و برده خود بخواهد.

وی در تبیین رابطه عاطفی و اخلاقی شهید نصرالله با سایر جریان‌های سیاسی گفت: در حالی که برخی از نخست‌وزیران لبنان در خارج از مرزها مورد بی‌احترامی قرار می‌گرفتند، شهید نصرالله با عطوفت و محبت با آن‌ها برخورد می‌کرد تا از طریق رابطه قلبی، انسجام ملی را حفظ کند. ایشان بارها تبیین می‌کرد که رابطه مقاومت با ولایت فقیه، رابطه دستوردهنده و دستورگیرنده نیست؛ بلکه یک هم‌هدفی آگاهانه در مسیر الهی است. ایشان با صراحت القا کرد که مقاومت براساس تشخیص و آگاهی خود عمل می‌کند و ایران همواره یاور و همراه این حرکت‌های اصیل بوده است.

امانی به جایگاه فراملی شهید نصرالله اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: پس از جنگ ۳۳ روزه، ایشان به قهرمان جهان عرب تبدیل شد، تا جایی که برخی دولت‌های منطقه از محبوبیت تصویر او در میان ملت‌هایشان هراس داشتند. با این حال، ایشان با تواضع و ملاحظات سیاسی، بر هویت لبنانی خود تأکید می‌کرد. در نگاه ایشان، دفاع از ایران به‌عنوان حرم، نه به معنای فدا کردن منافع لبنان، بلکه برآمده از یک منطق راهبردی و اعتقادی مشترک برای حفظ کیان اسلام و تمدن نوین اسلامی بود.

بازنگری در مفهوم تقریب

مجتبی امانی در بخش پایانی سخنان خود به نقد و بازخوانی مفهوم «تقریب» پرداخت و اظهار کرد: تجربه سالیان اخیر نشان می‌دهد که باید در الگوهای سنتی تقریب مذاهب که صرفاً به برگزاری کنفرانس‌ها محدود می‌شد، بازنگری کنیم. واقعیات میدانی پس از حوادث اخیر منطقه ثابت کرد که مقاومت عملی، بیش از نشست‌های تشریفاتی در ایجاد همگرایی مؤثر بوده است.

وی با تأکید بر لزوم توسعه مفهوم مقاومت گفت: امروز شاهدیم که موضوع ایستادگی در برابر ظلم، از دایره مذهبی فراتر رفته و به یک موضوع انسانی تبدیل شده است، تا جایی که در کشورهای اروپایی نیز شاهد خیزش‌های مردمی هستیم. ما باید مفهوم مقاومت را به عنوان یک الگوی جهانی توسعه دهیم، چرا که این مفهوم به طور طبیعی تقریب و وحدت را در دل خود دارد.

سفیر سابق ایران در لبنان به رویکرد شهید نصرالله در این زمینه اشاره کرد و افزود: شهید سیدحسن نصرالله همواره پیش‌گام تقریب میان علمای مسلمان و ارتباط با گروه‌های مختلف بود. ایشان توانستند حتی با جامعه مسیحی لبنان نیز پیوندی راهبردی ایجاد کنند که نشان از سعه‌صدر و نگاه تمدنی ایشان داشت.

امانی اظهار کرد: تحولات اخیر فرصتی تاریخی پیش روی ما قرار داده است تا ایده مقاومت را نه تنها در جهان اسلام، بلکه به‌عنوان یک منطق رهایی‌بخش در سراسر دنیا منتشر کنیم و از این طریق، جبهه متحدی از انسان‌های آزاده در برابر زیاده‌خواهی‌های بین‌المللی شکل دهیم.

انتهای پیام