به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست پرسش و پاسخ فیلم «کارواش» از آثار حاضر در بخش رقابتی «سودای سیمرغ» چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر، ۲۰ بهمن‌ماه در پردیس سینمایی ملت با حضور احمد مرادپور کارگردان، بهروز مفید تهیه‌کننده و عباس نعمتی، نویسنده فیلم و جمعی از اهالی رسانه برگزار شد و عوامل این اثر درباره دغدغه‌ها، چرایی انتخاب موضوع و فرآیند تولید فیلم توضیحاتی ارائه کردند.

احمد مرادپور در ابتدای این نشست با ابراز همدردی با خانواده‌های داغدار حوادث اخیر، با بیان اینکه «کارواش» بیش از هر چیز متأثر از شرایط واقعی جامعه است، اظهار کرد: آنچه او را به سمت ساخت این فیلم سوق داده، نه جذابیت‌های متعارف درام، بلکه ماهیت ملموس و ملتهب فیلمنامه بوده است. متن اولیه فیلم، پیوند مستقیمی با زندگی و معیشت مردم دارد و همین ارتباط نزدیک با واقعیت اجتماعی، عامل اصلی پذیرش پروژه بوده است.

وی افزود: دغدغه محوری «کارواش» پرداختن به یک چرخه پنهان است؛ چرخه‌ای که به‌تدریج در جامعه عادی می‌شود و درست در همین عادی‌شدن، خطرناک‌تر از بحران‌های آشکار عمل می‌کند. زمانی که حساسیت اجتماعی نسبت به یک رفتار نادرست کاهش می‌یابد، آن رفتار می‌تواند به‌صورت خاموش بنیان‌های اخلاقی و اقتصادی جامعه را تحت تأثیر قرار دهد.

این کارگردان ادامه داد: سینما امکان ورود به توضیحات پیچیده و فنی اقتصادی را ندارد و اگر قرار است مخاطب با فیلم همراه شود، مفاهیم باید در قالب روایتی ساده و دراماتیک منتقل شود. بسیاری از مردم شاید تعریف دقیق پولشویی را ندانند، اما آثار آن را هر روز در قالب تورم، گرانی و فشار اقتصادی تجربه می‌کنند و فیلم دقیقاً از همین نقطه وارد روایت می‌شود.

مرادپور با تأکید بر اینکه «کارواش» به‌دنبال متهم‌کردن فرد یا پرونده‌ای خاص نیست، گفت: این اثر تلاش دارد سازوکاری را نشان دهد که در صورت مهار نشدن، می‌تواند لایه‌های مختلف اجتماعی را دچار آسیب کند. فساد اقتصادی محصول تصمیم یک فرد نیست، بلکه حاصل زنجیره‌ای از انتخاب‌ها، سکوت‌ها و چشم‌پوشی‌هاست و فیلم سعی کرده این زنجیره را بدون اغراق و سیاه‌وسفیدسازی به تصویر بکشد. فیلم قرار نیست پاسخ‌های قطعی ارائه دهد، بلکه هدف آن ایجاد پرسش در ذهن مخاطب است. اگر تماشاگر پس از خروج از سالن سینما همچنان درگیر مسئله مطرح‌شده در فیلم باشد، اثر توانسته به کارکرد اصلی خود نزدیک شود.

مرادپور همچنین با اشاره به نگاه اجتماعی فیلم، افزود: «کارواش» تلاشی برای بازنمایی شکاف‌های پنهانی است که در سال‌های اخیر در بطن جامعه شکل گرفته است. این فیلم بیش از آنکه روایت یک ماجرای اقتصادی باشد، تصویری از تأثیر تصمیم‌های کلان بر زندگی روزمره مردم عادی ارائه می‌دهد. شخصیت‌های فیلم نماینده قشر خاصی نیستند، بلکه نمونه‌هایی از زیست امروز جامعه‌اند.

مرادپور اضافه کرد: همین نزدیکی به واقعیت، مسئولیت فیلم‌ساز را دوچندان می‌کند. سینما زمانی مؤثر است که بتواند آینه‌ای بی‌واسطه مقابل جامعه قرار دهد.

این کارگردان در ادامه با اشاره به واکنش‌های مخاطبان در نمایش‌های اولیه، اظهار کرد: بازخوردها نشان می‌دهد مسئله مطرح‌شده در فیلم برای تماشاگر قابل لمس بوده است. بسیاری از مخاطبان پس از تماشای فیلم، تجربه‌های شخصی خود را از مواجهه با پیامدهای فساد اقتصادی مطرح کرده‌اند. این واکنش‌ها نشان می‌دهد فیلم توانسته از سطح روایت داستانی عبور کند. ایجاد همین گفت‌وگوی اجتماعی یکی از اهداف اصلی «کارواش» بوده است.

وی در پایان این بخش یادآور شد که سینما می‌تواند آغازگر یک مسیر پرسشگری باشد، نه پایان آن.

در ادامه نشست، بهروز مفید، تهیه‌کننده فیلم با اشاره به چرایی انتخاب موضوع پولشویی، بیان کرد: این مسئله یکی از معضلات جدی اما کمتر شناخته‌شده در افکار عمومی است. اگرچه مردم نام پولشویی را بارها شنیده‌اند، اما سازوکار و پیامدهای آن برای بخش زیادی از جامعه روشن نیست و همین ناآگاهی، بستر تداوم فساد را فراهم می‌کند.

مفید تصریح کرد: پولشویی الزاماً خودِ فساد نیست، بلکه ابزاری است که رد پول‌های آلوده را پاک می‌کند و امکان گسترش فساد را به‌صورت پنهان فراهم می‌آورد. پرداختن به چنین موضوعی در شرایط فشار اقتصادی، ضرورتی اجتماعی است و سینما می‌تواند نقش مؤثری در افزایش آگاهی عمومی ایفا کند.

این تهیه‌کننده با اشاره به روند شکل‌گیری فیلمنامه اظهار کرد: متن اولیه از سوی بنیاد سینمایی فارابی پیشنهاد شده، اما پس از بررسی مشخص شد که نیازمند بازنویسی اساسی است. این بازنویسی در تعامل نزدیک با عباس نعمتی انجام شد تا فیلم از هیجان‌سازی و شعارزدگی فاصله بگیرد و به اثری مسئله‌محور و تأمل‌برانگیز تبدیل شود.

مفید ادامه داد: «کارواش» از ابتدا قرار نبود با یک پایان قهرمان‌محور یا افشاگرانه، مخاطب را به هیجان لحظه‌ای برساند. هدف اصلی طرح مسئله و ایجاد یک گره ذهنی بوده و فیلم تلاش کرده صدای طبقه متوسطی باشد که به‌تدریج در حال فرسایش و نادیده‌گرفته‌شدن است.

بهروز مفید در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مسئولیت اجتماعی سینماگران، بیان کرد: پرداختن به موضوعات حساس اقتصادی نیازمند دقت و پرهیز از ساده‌سازی افراطی است. اگر فیلم به دام شعار بیفتد، نه‌تنها اثرگذاری خود را از دست می‌دهد، بلکه مخاطب را نیز پس می‌زند. در «کارواش» تلاش شده روایت به‌گونه‌ای پیش برود که تماشاگر خود به نتیجه برسد. احترام به شعور مخاطب یکی از اصول اصلی تولید این فیلم بوده است. سینمای اجتماعی زمانی ماندگار می‌شود که از قضاوت شتاب‌زده فاصله بگیرد.

این تهیه‌کننده همچنین با اشاره به شرایط تولید فیلم، گفت: ساخت «کارواش» در فضایی انجام شد که حساسیت‌های متعددی پیرامون موضوع وجود داشت. همین حساسیت‌ها باعث شد گروه سازنده با وسواس بیشتری به جزئیات فیلمنامه و اجرا توجه کنند. حفظ تعادل میان جذابیت دراماتیک و وفاداری به واقعیت، چالش اصلی پروژه بوده است. این تعادل با همراهی کارگردان و نویسنده تا حد زیادی محقق شده است. 

در بخش پایانی نشست، عباس نعمتی، نویسنده فیلم با اشاره به فرآیند نگارش فیلمنامه اظهار کرد: نگارش «کارواش» نزدیک به دو سال زمان برده و در این مدت با حدود 50 اقتصاددان، حقوقدان و افراد فعال در حوزه‌های مرتبط گفت‌وگو شده است. بسیاری از دیالوگ‌های فیلم، بازتاب مستقیم جملات و دغدغه‌هایی است که در این جلسات مطرح شده و به همین دلیل، اثر بر پایه واقعیت‌های میدانی شکل گرفته است.

نعمتی در انتهای گزارش تصریح کرد: هدف فیلم تمرکز بر ریشه‌هاست نه معلول‌ها و اگر مخاطب هنگام تماشای فیلم به مصداق یا پرونده خاصی فکر کند، این مسئله ناشی از شباهت ساختاری واقعیت اجتماعی است، نه نیت افشاگرانه اثر. در ضمن، سینما نمی‌تواند نسبت به افزایش فقر و تغییرات عمیق اجتماعی بی‌تفاوت بماند و «کارواش» تلاشی است برای بازتاب بخشی از این واقعیت تلخ، بدون اغراق و قهرمان‌سازی.

انتهای پیام