به گزارش ایکنا از البرز؛ نشست مشترک مسئولان دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی با نماینده ویژه رئیس جمهوری در هماهنگی اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور که روز دوشنبه ۲۰ بهمن در کرج برگزار شد.

مهدی قربانی، عضو هیئت علمی دانشکده‌ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در این نشست با اشاره به آغاز اجرای پروژه‌های توسعه پایدار در مناطق محروم کشور از اواسط دهه ۱۳۹۰ اظهارکرد: از سال ۱۳۹۵، با همکاری بنیاد مستضعفان و حمایت دانشگاه تهران، مجموعه‌ای از طرح‌های توسعه‌ای با تمرکز بر توانمندسازی جوامع محلی، ارتقای مشارکت اجتماعی و تقویت بنیان‌های اقتصادی، اجتماعی و آموزشی در مناطق کمتر برخوردار کشور آغاز شد.

وی با بیان اینکه فلسفه اصلی این پروژه‌ها بر خوداتکایی جوامع محلی استوار بوده است، افزود: نقطه شروع توسعه واقعی، مردم هستند. اگر بذر آبادانی از درون جامعه محلی کاشته نشود، هر میزان تزریق منابع بیرونی نیز منجر به پایداری نخواهد شد. در این چارچوب، دانشگاه نه به‌عنوان مجری، بلکه به‌عنوان تسهیلگر، پشتیبان علمی و همراه جامعه محلی ایفای نقش می‌کند.

قربانی تأکید کرد: یکی از آسیب‌های رایج در سیاست‌های توسعه‌ای، وابسته‌سازی جوامع محلی به نهادهای دولتی و حمایتی است؛ در حالی که رویکرد ما بر کاهش این وابستگی و انتقال مسئولیت توسعه به خود مردم استوار بوده است. به باور ما، مردم باید مالک فرآیند توسعه باشند، نه صرفاً دریافت‌کننده خدمات.

این استاد دانشگاه به بسترهای قانونی توسعه دریامحور در کشور اشاره کرد و گفت: در قانون برنامه هفتم توسعه، تکالیف مشخصی برای تحقق توسعه پایدار مبتنی بر دریا پیش‌بینی شده و موضوع راه‌اندازی سازمان توسعه سواحل مکران نیز به‌عنوان یکی از محورهای مهم مورد توجه قرار گرفته است. این موارد نشان‌دهنده عزم حاکمیتی برای ورود جدی‌تر به حوزه توسعه دریامحور است.

این مسئول افزود: در همین راستا، برنامه جامع تحقق سیاست‌های کلی توسعه دریامحور تدوین شده است. گروه سیاست‌گذاری منابع طبیعی دانشگاه تهران، به‌عنوان یک نهاد علمی مستقل، تحلیل سیاستی این برنامه را انجام داده و ضمن بررسی ابعاد مختلف آن، چالش‌های اجرایی، نهادی و حکمرانی موجود را شناسایی کرده است.

قربانی با تأکید بر ضرورت پیوند سیاست‌گذاری با واقعیت‌های میدانی تصریح کرد: بسیاری از اسناد بالادستی زمانی با مشکل مواجه می‌شوند که پیوند مؤثری با ظرفیت‌های محلی و توان اجرایی مناطق هدف ندارند. تحلیل‌های ما نشان می‌دهد که بدون مشارکت واقعی جوامع محلی، تحقق اهداف توسعه دریامحور با دشواری‌های جدی مواجه خواهد شد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به ساختار آموزشی دانشگاه تهران در حوزه توسعه پایدار دریامحور اشاره کرد و گفت: در دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، چهار گروه تخصصی با مأموریت‌های مشخص شکل گرفته است که هر یک بخشی از زنجیره توسعه دریامحور را پوشش می‌دهند. این گروه‌ها شامل حکمرانی، اقتصاد و کارآفرینی دریایی، محیط زیست پایدار دریایی، کشاورزی پایدار دریایی و فناوری‌های هوشمند دریایی هستند.

به گفته قربانی، هدف از ایجاد این گروه‌ها، تربیت نیروی انسانی متخصص با نگاه میان‌رشته‌ای و مسئله‌محور بوده است. توسعه پایدار دریامحور یک موضوع تک‌بعدی نیست و نیازمند تلفیق دانش‌های مدیریتی، اقتصادی، محیط‌زیستی و فناورانه است. به همین دلیل، آموزش‌های ما به‌صورت میان‌رشته‌ای طراحی شده‌اند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران همچنین از اجرای رشته کارشناسی ارشد مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی خبر داد و گفت: این رشته با سه گرایش تخصصی به‌طور ویژه در دانشگاه تهران ارائه می‌شود و دانشجویان در آن با رویکردی کاربردی و مسئله‌محور آموزش می‌بینند تا بتوانند در آینده نقش مؤثری در مدیریت پایدار مناطق ساحلی ایفا کنند.

قربانی در ادامه با اشاره به تجربه‌های میدانی دانشگاه تهران در حوزه توانمندسازی جوامع محلی اظهار کرد: از سال ۱۳۹۴ تاکنون، در حدود هشت شهرستان کشور، از جمله خواف در خراسان رضوی و قلعه‌گنج در استان کرمان، طرح‌های توانمندسازی مبتنی بر مشارکت مردم اجرا شده است.

این مسئول افزود: این طرح‌ها بر اساس مدل پنج سرمایه شامل سرمایه اجتماعی، انسانی، مالی، زیرساختی و طبیعی طراحی شده‌اند و هدف اصلی آن‌ها ایجاد معیشت پایدار و مقاوم‌سازی اقتصاد محلی در برابر شوک‌های بیرونی بوده است.

به گفته قربانی، در شهرستان خواف، با مشارکت فعال مردم و همراهی نهادهای محلی، صندوق‌های خرد روستایی شکل گرفت که مدیریت منابع آن به خود روستاییان واگذار شد. این صندوق‌ها نه‌تنها ابزار مالی، بلکه بستری برای تقویت اعتماد اجتماعی و افزایش مشارکت جمعی بودند و زمینه ایجاد کسب‌وکارهای پایدار و فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم را فراهم کردند.

این استاد دانشگاه با تأکید بر رویکرد مشارکتی در اجرای پروژه‌ها گفت: نظام توسعه‌ای که ما دنبال کردیم، مبتنی بر تلفیق علم و عمل بود. تمامی پروژه‌ها با حضور مردم، شرکت‌های معین اقتصادی و دستگاه‌های دولتی طراحی و اجرا شدند و نقش دانشگاه تهران، پشتیبانی علمی، ارزیابی مستمر و تسهیل فرآیندها بود.

وی در پایان با اشاره به آمادگی دانشگاه تهران برای گسترش این الگو خاطرنشان کرد: این دانشگاه آمادگی دارد مدل موفق توانمندسازی جوامع محلی را به‌عنوان پایلوت توسعه پایدار دریامحور در مناطق ساحلی جنوب کشور، به‌ویژه استان‌های سیستان‌وبلوچستان و هرمزگان، اجرا کند تا تجربه بیش از ۱۰ سال فعالیت در حدود هزار و ۱۰۰ روستا در مقیاس گسترده‌تری به کار گرفته شود.

انتهای پیام