چهل‌وچهارمین جشنواره «فیلم فجر» در شرایطی از 11 تا 22 بهمن در حال برگزاری است که امسال کشورمان ایران، سال بسیار سختی را پشت سر گذاشت.

در کنار تجربه «جنگ 12 روزه» و در ادامه التهابات دی ماه؛ فرآیند تولید آثار سینمایی که فرایندی زمان‌بَر است دستخوش اتفاق‌های ریز و درشتی شد و شتاب در مسیر تولید آثار سینمایی، شاید اصلی‌ترین وجه مشترک 33 اثر حاضر در بخش «مسابقه سودای سیمرغ» گام چهل‌وچهارم جشنواره فیلم فجر امسال به شمار می‌رود.

یکی دیگر از ویژگی‌های متمایزکننده این دوره از جشنواره در قیاس با ادوار پیشین این رخداد، حضور متعدد کارگردانان فیلم اولی است. به گونه‌ای که کمی بیش از 30 درصد آثار حاضر در جشنواره چهل‌وچهارم فیلم فجر، متعلق به کارگردانانی است که نخستین تجربه سینمایی خود را در مهم‌ترین آوردگاه سینمایی کشورمان، در فجر انقلاب و جشنواره فیلم فجر به نمایش گذاشته‌اند.

اگر حضور کارگردانان فیلم اولی را در قامت رویداد جشنواره فیلم فجر به عنوان بستری برای شناسایی و کشف استعدادها در نظر بگیریم؛ یکی از آثار حاضر در این جشنواره به کارگردانی «محمد اسفندیاری» و تهیه‌کنندگی «مهدی مطهر» به نام «کوچ» که روایت دوران زندگی قهرمانی ملی است که هنوز بدل به قهرمان نشده و خود همین نگاه یک خرق‌عادت در تولید اثر زندگینامه‌ای به شمار می‌رود. دوران کودکی و نوجوانی چهره، قهرمان و سردار ملی که نه تنها در ایران که در جهان شناسا، بزرگ‌نام و شریف است.

فیلم سینمایی «کوچ» با وجود روایت صادق؛ لطیف و بی‌پیرایه خود، بدون در غلتیدن به نگاه شعاری؛ همه آنچه که جهان یک کودک و نوجوان با همه سختی‌ها، شیرینی‌ها، فرازها و فرودهایش است را با مخاطب خود بدون هیچ لکنت یا اغراقی در میان می‌گذارد و این‌بار مخاطبان سینمای ایران با زندگی قهرمان و چهره‌ای ملی‌ از سرزمین همیشه قهرمان‌پرور ایران‌زمین آشنا می شوند که اغلب او را در قامت لباس نظامی، در دوران حماسه‌سازی هشت سال دفاع مقدس و یا سال‌های دفاع از حرم دیده‌اند و کمتر از عقبه کودکی و نوجوانی که شکل دهنده شخصیت بزرگسالی‌اش است شناختی داشته‌اند.

همه اینها بود که دست به دست یکدیگر داد تا فیلم «کوچ»، متفاوت‌ترین اثر زندگینامه‌ای در قامت روایت یکی از قهرمانان و چهره‌های ملی و بین‌المللی ایران؛ یعنی سپهبد شهید، سردار حاج قاسم سلیمانی بدل شود. اثری که چه جامعه عموم مخاطبان و اصحاب رسانه تا جامعه منتقدان و کارشناسان را به سمت خود جذب کرد؛ به گونه‌ای که در اختتامیه فیلم فجر همه گواه می‌دهند که از این فیلم و جوایزی که کسب می‌کند بسیار خواهیم شنید.

ایکنا درباره این نگاه متفاوت، شکل‌گیری این ایده و خلق اثری بدون شعار به عنوان یک اثر سینمایی خط‌شکن و نوگرا به گفت‌وگو با مهدی مطهر، تهیه‌کننده و محمد اسفندیاری، کارگردان فیلم سینمایی «کوچ» نشسته است که حاصل در ادامه از خاطر مخاطبان می‌گذرد.

پرهیز از آسیب همیشگی فیلم‌های زندگینامه‌ای

محمد اسفندیاری، کارگردان فیلم سینمایی «کوچ» که این اثر، نخستین تجربه سینمایی بلند وی به شمار می‌آید و پیش از این، فیلم‌های کوتاه «سیزده سالگی» و «قضاوت» را در کارنامه هنری خود دارد، در گفت‌وگو با ایکنا، در مورد ایده اولیه و شیوه پرداخت فیلم «کوچ» با بیان آنکه پرداختن به شخصیت‌هایی که از پیش در ذهن مخاطبان به عنوان چهره‌ای قهرمانانه ثبت شده‌اند، همواره با چالش‌هایی همراه است گفت: اگر در مسیر ساخت، نگارش متن و روایت‌گری؛ دقت و وسواس کافی به خرج ندهیم، ممکن است به دام تکرار بیفتیم. این تکرار، اغلب باعث می‌شود فیلم‌های زندگینامه‌ای، به ویژه آثار مربوط به مشاهیر، بسیار شبیه به هم به نظر برسند.

وی ادامه داد: متأسفانه در بسیاری از موارد، این پرداخت معطوف به نقاط سفید و روشن و افتخارات قهرمان می‌شود، طوری که بیننده جای چندانی برای حدس و گمان ندارد و از ابتدا می‌داند در حال تماشای یک قهرمان بی‌نقص است؛ قهرمانی که قرار نیست حتی یک لغزش کوچک داشته باشد، آزمون و خطایی از سر بگذراند یا آموزش ببیند.

سینمای امروز و لزوم عبور از الگوی «قهرمان بی‌نقص»

اسفندیاری با تاکید بر آنکه در سینمای امروز اغلب الگوی «قهرمانِ بی‌نقص» در کارهای زندگینامه‌ای مشاهده می‌شود و در بسیاری از موارد، گویی هدف از ساخت این دست از آثار، برگزاری بزرگداشتی برای آن شخصیت قهرمان است تصریح کرد: به همین علت، اولین انگیزه و تلاش ما در فیلم «کوچ» آن بود که در این دام معمول نیفتیم. از همین روی کوشیدیم به سراغ نقاط مغفول‌مانده روایت زندگی قهرمان و همچنین فرآیند قهرمان شدن او برویم.

وی با بیان آنکه شاید در فیلم «کوچ» با تصویر قهرمانی کامل و تمام‌عيار مواجه نباشیم، اما به قطع تلاش کردیم ریشه‌ها و سرچشمه‌های قهرمانی را به نمایش بگذاریم یادآور شد: بنابراین برای من و گروه همراهم، جذابیت اصلی در این بود که روایتی تازه و نو از شخصیت‌هایی ارائه دهیم که از قبل به عنوان قهرمان شناخته می‌شوند.

راه سخت تبدیل خاطره مستند به فیلمنامه‌ای دراماتیک

اسفندیاری در مورد فرآیند فیلمنامه‌نویسی و تبدیل ایده اولیه به فیلمنامه نهایی در فیلم «کوچ» گفت: یکی از چالش‌های مهم تولید، فرآیند تبدیل خاطرات مستند به داستانی با پایه مستند و در عین حال تا حدی دراماتیزه شده بود. این مسئله، هم بار مسئولیتی اخلاقی و هم بار مسئولیتی حرفه‌ای بر دوش ما گذاشته بود. به نظر من بیشترین چالش‌ها به همین مرحله مرتبط است و اغلب اثر سینمایی در این مرحله ساخته می‌شود. از همین رو، از ابتدا سعی کردیم خود را به جهان ذهنی و عینی شخصیت نزدیک کنیم، نه اینکه تنها مشغول ردیف کردن اتفاق‌ها و خاطره‌های قهرمان داستان سینمایی خود به شکل پشت سر هم باشیم.

به گفته کارگردان فیلم کوتاه «13 سالگی» که این اثر نیز درباره زندگی دوران نوجوانی سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی است؛ هدف ما در ساخت فیلم «کوچ» آن بود که با جهان‌بینی شخصیت مواجه شویم و موقعیت‌ها را از منظر او تجربه کنیم تا در نهایت به روایتی دست پیدا کنیم که بتوان ادعا کرد به «حقیقت» ماجرا نزدیک‌تر است تا تنها به دنبال بازنمایی «واقعیت» بیرونی آن باشیم.

وی با یبان این مهم که ممکن است واقعیت بیرونی این باشد که شخصیت در موقعیتی خاص، فلان عمل را انجام داده، اما حقیقت قضیه، نیت و جهان‌بینی پشت آن عمل است، اظهار کرد: همین مسیر، چالش‌ها و در عین حال جذابیت‌های بسیاری برای خلق موقعیت‌هایی داشت که شاید درباره کودکی و نوجوانی «سردار دل‌ها» کمتر شنیده شده‌اند.

وفاداری نسبی در روایت اقتباسی

اسفندیاری با اشاره به آنکه فیلم «کوچ» اثری اقتباسی است، اظهار کرد: در این اقتباس، کوشیدیم تا جای ممکن به متن اصلی وفادار بمانیم. البته نیاز به تاکید مجدد است که بنا به ضرورت‌های درام و قصه‌گویی، برخی از اتفاق‌ها و اسامی، ساخته و پرداخته ذهن ما هستند و این از ملزومات اجتناب‌ناپذیر کار داستانی است؛ ولی با اطمینان می‌توان گفت که هیچ فیلم داستانی نمی‌تواند ادعای انطباق کامل و مماس بودن صد درصد با تمام جزئیات حقیقی ماجرا را داشته باشد. در نهایت قرار است تماشاگر را حدود ۱۱۰ دقیقه با شخصیت کودکی و نوجوانی شهید سلیمانی همراه نگه داریم و این همراهی در قالب درام و قصه‌ای پرداخت‌شده پیش می‌رود.

خلق آرام و نه آنی و سریع شخصیت برای همذات‌پنداری مخاطب

این کارگردان جوان سینما در ادامه با تأکید بر آنکه در فیلم «کوچ»، شخصیت اصلی در برابر چشمان بیننده خلق می‌شود، افزود: رویکرد این فیلم، نوع متفاوتی از ارتباط بیننده و شخصیت را رقم می‌زند. از ابتدا با یک قهرمان آماده و ساخته‌شده مواجه نیستیم. بلکه از نقطه صفر، از جایی که او شاهد وقایع است و در حال آموزش دیدن، همراه او خواهیم بود تا زمانی که آن آموزش‌ها و مشاهدات را در زندگی خود به کار بندد.

کارگردان فیلم کوتاه «قضاوت» یادآور شد: شخصیت محوری در فیلم بلند سینمایی «کوچ» به تدریج متولد می‌شود و مخاطب نیز گام به گام به او نزدیک‌تر شده و با جهان او ارتباط عمیق‌تری برقرار می‌کند.

نفس‌گیری شرایط تولید و چالش روایت قهرمان شناخته شده

اسفندیاری به چالش‌های فنی و اجرایی تولید فیلم «کوچ» که با محدودیت‌های زمانی و مکانی همراه بود نیز اشاره کرد و افزود: در فرآیند تولید، چالش‌های بزرگی را از سر گذراندیم. در یک دوره پیش‌تولید حدوداً یک ماه و نیمه، با توجه به تعداد زیاد لوکیشن‌ها و بازیگران، زمان بسیار اندکی در اختیار داشتیم. از سوی دیگر، زمان فیلمبرداری نیز بسیار فشرده و با بودجه‌ای محدود برنامه‌ریزی شده بود.

وی ادامه داد: فیلمبرداری در حدود 64 جلسه کاری و بدون وقفه انجام شد و همچنین، مرحله پس‌ از تولید نیز با فشردگی زیادی همراه بود تا فیلم برای حضور در جشنواره فیلم فجر آماده شود.

این کارگردان جوان که با فیلم «کوچ» به عنوان نخستین تجربه بلند سینمایی خود در جشنواره فیلم فجر چهل‌وچهارم حضور دارد، درباره روند انتخاب بازیگران و عوامل فنی این فیلم با بیان آنکه از دیگر چالش‌های ما در مسیر ساخت این اثر سینمایی، با توجه به محدودیت زمانی، مسئله لوکیشن بود، گفت: یک روستا به طور کامل برای این فیلم ساخته شد و صحنه‌های مربوط به فضای شهری نیز همگی در شهر و با استفاده از لوکیشن‌های واقعی فیلمبرداری شد که البته بازسازی‌هایی نیز در آنها صورت گرفت. چالش بزرگ دیگری که آن را مشابه یک معجزه می‌بینم، گروه بازیگران و عوامل فیلم است که به شکلی غیرقابل پیش‌بینی برایمان مساعد شد؛ از انتخاب بازیگر برای شخصیت اصلی در سنین کودکی، نوجوانی و جوانی گرفته تا دوستانی که اغلب سابقه درخشان بازیگری در سینمای داستانی و تئاتر را داشتند اما کمتر به عنوان چهره‌های بسیار شناخته شده ظاهر شده‌اند و در عین حال توانمندی بالایی دارند. همچنین تلاش کردیم تا حد امکان به سمت بازیگران بومی برویم که هم لهجه اصیل و هم چهره‌های طبیعی‌تری برای نقش‌ها داشته باشند.

اولویت اصلی تمرکز بر داستان بود نه ستاره‌سازی

اسفندیاری با تأکید بر این مسئله که ترکیب نهایی بازیگران ما، ترکیبی طبیعی و هماهنگ با روایتی است که قرار نیست بر روی نقطه خاصی مانند حضور یک چهره مشهور تمرکز کند و یا تأکید داشته باشد که فلان ستاره در حال ایفای نقش یک قهرمان است، تصریح کرد: به هیچ وجه مسیر ستاره‌محوری و استفاده صرف از چهره‌های بسیار آشنا را دنبال نکردیم.

وی در پایان درباره انتظارات خود از جشنواره فیلم فجر گفت: در حال حاضر نمی‌توان قضاوت قطعی درباره جشنواره فیلم فجر داشت. از نگاه من، جشنواره در حکم همان سالن سینماست و بازخورد مستقیم و رودرروی مردم حرف و هدف اصلی هر فیلمساز است. آن چیزی که برای من در جشنواره اهمیت ویژه‌ای دارد، دیده شدن درست فیلم توسط مردم است. مردمی که قرار است با نظراتشان به تجربیات من برای ادامه راه بیفزایند و با واکنش‌های خود به من بگویند چقدر توانسته‌ام از عهده انتقال ماجرا برآیم و این که چقدر موفق شده‌ام به سینما، حرفی تازه اضافه کنم. به طور مشخص، آیا من در گونه زندگینامه‌ای، توانسته‌ام افق جدیدی را بگشایم که برای آینده این گونه سینمایی مفید و الهام‌بخش باشد یا نه؟

تصویری بدون اغراق از سال‌های آغازین زندگی سردار سلیمانی

مهدی مطهر، تهیه‌کننده فیلم سینمایی «کوچ» که با این اثر بلند سینمایی در بخش مسابقه سودای سیمرغ چهل‌وچهارمین دوره جشنواره فیلم فجر حضور دارد، در گفت‌وگو با ایکنا با اشاره به آنکه پیش از این در حوزه‌های سینمای مستند و کوتاه آثاری با موضوعات متنوعی تولید کرده‌ام گفت: فیلم‌هایی با درون‌مایه‌هایی مانند دغدغه‌های طبقه کارگر، موضوع جبهه مقاومت و نیز مباحثی مرتبط با تاریخ سیاسی و اقتصادی از جمله آثار من هستند و از حیث مضمونی می‌توان گفت کارنامه‌ای متنوع دارم. اما چند فیلم داستانی اخیر من از نظر فضا چندان با «کوچ» بیگانه نیستند و بینندگانی که این آثار را دیده باشند، به حتم شباهت‌هایی را میان آنها خواهند یافت.

مطهر در ادامه با بیان آنکه در تولید این قبیل آثار، شاید حضور سرمایه‌گذارانی دیده شود، اما روال معمول به این صورت است که تولید اثر با درخواست و پیگیری خود ما شکل می‌گیرد، اظهار کرد: اغلب خودم با سوژه و موضوعی که به آن علاقه‌مند شده‌ام، به دنبال جذب سرمایه‌گذار می‌روم. فیلم «کوچ» نیز درست با همین روال ساخته شد. کتاب بسیار خوب و مستندی از سوی یک مجموعه منتشر شده بود که ما با مطالعه آن به دو ایده رسیدیم.

وی افزود: ایده نخست، ساخت یک تیزر تبلیغاتی برای معرفی آن کتاب بود که در نظر داشتیم در صورت موافقت و علاقه آن مجموعه، فیلم سینمایی آن را نیز بسازیم. ایده ساخت تیزر، در نهایت به ساخت فیلم کوتاهی با عنوان «سیزده سالگی» انجامید که سال گذشته در جشنواره فیلم کوتاه تهران نیز جایزه ویژه هیئت داوران را کسب کرد.

تهیه‌کننده فیلم «کوچ» افزود: خوشبختانه ناشر کتاب از پیشنهاد ساخت فیلم سینمایی استقبال کرد، سرمایه‌گذاری لازم را انجام داد و «کوچ» را با موضوع دوران کودکی، نوجوانی و سال‌های ابتدایی جوانی سردار شهید قاسم سلیمانی تولید کردیم.

عقبه پژوهشی با وجود غنای منابع موجود

مطهر در ادامه درباره دیگر منابع مورد استفاده در تحقیق برای ساخت فیلمی درباره سردار قاسم سلیمانی به عنوان چهره و قهرمانی ملی گفت: کتاب «باران گرفته است» به قلم استاد احمد یوسف‌زاده به عنوان منبع اصلی اقتباس ما برای تولید فیلم «کوچ» حاصل زحمات بسیار فراوان و طولانی‌مدتی است که نویسنده و مجموعه سرمایه‌گذار به عنوان ناشر همین کتاب صرف کرده بودند. سال‌ها مصاحبه‌های متعددی با دوستان، اعضای خانواده و نزدیکان قهرمان داستان «کوچ» انجام داده بودند که مصاحبه‌هایی بسیار غنی و ارزشمند به شمار می‌روند.

وی ادامه داد: آقای احمد یوسف‌زاده که پیش از این کتاب «۲۳ نفر» را تألیف کرده‌اند و آقای مهدی جعفری نیز اقتباس سینمایی موفقی از آن اثر ارائه داده‌اند، کتاب دیگری نیز با نام «باران گرفته است» درباره سردار سلیمانی دارند که ما از آن کتاب نیز بهره بردیم. دسترسی به این دو منبع بسیار معتبر، تا حد بسیار بالایی نیاز ما را به انجام مصاحبه‌های بیشتر با اطرافیان مرتفع ساخت.

تهیه‌کننده فیلم‌های «آغاز یک پایان» و «دفینه» افزود: اما از آنجا که قصه ما مربوط به سه دهه 30، 40 و 50 خورشیدی در استان کرمان و روستای «قنات ملک» این استان بود، ناگزیر شدیم برای بازسازی جزئیات زندگی در آن دوره تاریخی و همچنین برای طراحی دقیق صحنه و لباس، تحقیقات میدانی و کتابخانه‌ای گسترده‌تری انجام دهیم. آن کتاب اولیه، حاصل تلاشی شش ساله بود و خوشبختانه به این گنجینه اطلاعاتی بسیار ارزشمند دسترسی داشتیم.

پرداخت به دوره زیست یک واقعه

مطهر با بیان آنکه فیلم «کوچ» روایتگر دوران کودکی، نوجوانی و جوانی سپهبد شهید، حاج قاسم سلیمانی است و از نظر خط زمانی، روایت تا آستانه پیروزی انقلاب اسلامی پیش می‌رود گفت: اغلب فیلم‌هایی که درباره قهرمانان معاصر ساخته می‌شوند، به سراغ یک مقطع خاص یا حتی یک اتفاق ویژه از زندگی آن قهرمان می‌روند. اما «کوچ» در مورد زیست و زندگی روزمره یک قهرمان است و در این فیلم نشان می‌دهیم که سردار سلیمانی در دوران کودکی، نوجوانی و جوانی چه گونه زیستی داشته است که در نهایت به چنین جایگاهی رسیده است.

وی با اشاره به آنکه یکی از چالش‌های بالقوه فیلم «کوچ» همین بود که ما برخلاف اغلب آثار در گونه زندگینامه‌ای، به سراغ یک مقطع یا حادثه خاص از زندگی قهرمان نرفته‌ایم و به تقریب زیست 17 تا 18 ساله سردار دل‌ها را به تصویر کشیدیم، اظهار کرد: چالش نهفته در فیلمنامه «کوچ» همین مسئله است که فاقد یک هسته مرکزی و کلیدی مشخص است. اما در عوض، در پرداختن به جزئیات زندگی و به تصویر کشیدن فضای حاکم بر روستا، شهر و زندگی عشایری آن دوره، سعی کردیم آن قدر ظریف و هنرمندانه عمل کنیم که مخاطب، در حالی که با مستندات تاریخی روبرو می‌شود، با مجموعه‌ای از خرده‌روایت‌های کوچک نیز همراه شود تا قهرمان به تدریج در ذهن او شکل گیرد. به این ترتیب، ابعاد شخصیتی این چهره در دهه‌های بعدی یعنی 60؛ 70؛ 80 و 90 خورشیدی نیز به مرور برای مخاطب رنگ و جلوه بهتری خواهد گرفت.

فیلمی واقع‌گرایانه و به دور از شعار

تهیه‌کننده فیلم «کوچ» با تأکید بر آنکه تماشای این فیلم به قطع در مقایسه با فیلم‌های طنز یا آثاری که به آسیب‌های اجتماعی می‌پردازند، به حوصله و صبر بیشتری نیاز دارد تصریح کرد: اما اطمینان دارم که اگر مخاطبان کمی به فیلم فرصت دهند، با آن همراه خواهند شد. «کوچ» فیلمی به شدت واقع‌گرایانه است. هیچ بخشی از فیلم دچار شعارزدگی نشده و در جهت تقویت و ضریب دادن اغراق‌آمیز به مسائل احساسی نیز گام برنداشته است. سعی کردیم جزئیات را مانند یک پازل دقیق در کنار هم قرار دهیم.

وی افزود: برای کسانی که این قهرمان را دوست دارند، دیدن این فیلم می‌تواند جذابیت بیشتری داشته باشد. اما کسانی که با قهرمان داستان ارتباط حسی برقرار نکرده‌اند نیز می‌توانند با فیلم همراه شوند، چراکه همان‌طور که گفتم، «کوچ» اثری در جهت تبلیغات و نگاه شعاری نیست و به همین دلیل، قهرمان داستان برای مخاطب، رنگی طبیعی، انسانی و زمینی به خود خواهد گرفت. ما نشان می‌دهیم که هر فردی می‌تواند شبیه به قهرمان داستان ما باشد. او مانند بسیاری از انسان‌ها، برای رسیدن به موفقیت «کوچ» کرده، با دوستانش مراوده داشته، کارهای مختلف را تجربه کرده و برای کسانی که آن دوره تاریخی را زیسته‌اند، حتی می‌تواند حس نوستالژی و یادآوری خاطرات را به همراه داشته باشد.

اثر اقتباسی با ترکیبی از تجربه و نوآوری

مطهر در ادامه درباره ساخت اثر اقتباسی در سینمای ایران با اشاره به آنکه این فیلم فضایی اقتباسی دارد و سینمای ایران به دلیل برخی تجربه‌های ناموفق پیشین، همواره فاصله محسوسی با اقتباس داشته است اما این اقتباس را یکی از ویژگی‌های مثبت فیلم می‌دانم، یادآور شد: نکته دیگر درباره «کوچ» این است که این فیلم، اولین تجربه کارگردانی فیلم بلند کارگردان آن است و طبیعی است به عنوان تهیه‌کننده سعی کردم ترکیبی از افراد با تجربه و کم‌تجربه را در ساخت این فیلم دخیل کنم. یکی از چالش‌های جدی ما در این فیلم، تعدد بازیگران و تعداد بالای هنروران بود. از آنجا که برای ما اصالت و طبیعی بودن فیلم اهمیت بالایی داشت، اغلب از بازیگران اهل کرمان استفاده کردیم. برخی از این بازیگران را مخاطبان سینما و تلویزیون می‌شناسند و برخی دیگر نیز نابازیگرانی هستند که به دلیل لهجه اصیل و چهره‌هایشان انتخاب شدند و باید بگویم که نقش‌آفرینی ماندگاری نیز از خود به نمایش گذاشتند.

وی ادامه داد: به مخاطبان «کوچ» این اطمینان را می‌دهم که کارگردانی، تدوین، طراحی صحنه، تصویربرداری و حتی طراحی لباس و گریم این فیلم، اتفاقی رو به جلو در مقایسه با بسیاری از فیلم‌اولی‌هایی است که تا به امروز دیده‌اند. در همه مراحل پیش‌تولید، تولید، پس‌تولید و همچنین نگارش فیلمنامه با محدودیت زمانی مواجه بودیم و با توجه به بازخوردهایی که در جشنواره دریافت خواهیم کرد، ممکن است فیلم را برای اکران عمومی تا حدی مورد بازبینی و اصلاح قرار دهیم.

«کوچ» فیلمی مستقل است

مطهر در پایان با بیان آنکه فیلم «کوچ» رنگ و بوی یک فیلم سفارشی صرف را ندارد و افرادی که در این پروژه حضور داشتند، با علاقه و عقاید شخصی خود در آن مشارکت کردند تصریح کرد: بسیاری از لحظات فیلم برای کسانی که به سینما علاقه‌مند هستند می‌تواند جذاب و دیدنی باشد.

انتهای پیام