امام علی (ع) می فرماید
۞ هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است. ۞
افزونه جلالی را نصب کنید. - 18 رجب 1447
شناسه خبر : 347798
  پرینت تاریخ انتشار : 05 ژانویه 2026 - 8:18 | 3 بازدید

نبرد خاموش و آکادمیک اسرائیل برای شناخت و مهار تشیع

به قلم علی معروفی آرانی، پژوهشگر حوزه صهیونیسم و یهودیت  مطالعات شیعه‌شناسی، یکی از موضوعاتی است که در دانشگاه‌های مختلف سراسر جهان از جمله در دانشگاه‌های سرزمین‌های اشغالی فلسطین موضوع بحث‌های علمی بوده و ظاهراً چنانچه انتظار هم می‌رود در خدمت سیاست‌های این رژیم قرار گرفته است. دشمنی دیرینه و آشکار یهودیان صهیونیست با مذاهب اسلامی […]

نبرد خاموش و آکادمیک اسرائیل برای شناخت و مهار تشیع


از تل‌آویو تا قم؛ نبرد خاموش دانش برای شناخت و مهار تشیع

به قلم علی معروفی آرانی، پژوهشگر حوزه صهیونیسم و یهودیت

 مطالعات شیعه‌شناسی، یکی از موضوعاتی است که در دانشگاه‌های مختلف سراسر جهان از جمله در دانشگاه‌های سرزمین‌های اشغالی فلسطین موضوع بحث‌های علمی بوده و ظاهراً چنانچه انتظار هم می‌رود در خدمت سیاست‌های این رژیم قرار گرفته است.

دشمنی دیرینه و آشکار یهودیان صهیونیست با مذاهب اسلامی بالاخص تشیع، نیاز به اثبات، ادله و برهان ندارد چراکه سُنت تاریخ، همواره بر رویارویی حق و باطل استوار بوده است. عمده توجهات و سرمایه‌گذاری‌های سران رژیم صهیونیستی طی سالیان اخیر بر دشمن‌شناسی یا به عبارت بهتر، شناخت بیش‌ از پیش ایران شیعه (به عنوان دشمن شماره یک اسرائیل) معطوف شده است.


بیشتر بخوانید 


گرچه دقیقاً مشخص نیست که اسرائیل با چه هدف اقدام به تأسیس دانشگاه شیعه‌شناسی کرده ولی می‌توان گفت هدف اصلی این امر به منظور مقابله با اسلام به‌ویژه شیعه است، چون این رژیم می‌داند که فرهنگ شیعه بیشترین تأثیر را در مقابله با اسرائیل داشته است،.

بر این اساس است که سالانه تعداد زیادی شیعه‌شناس از دانشگاه‌های [اسرائیل] فارغ‌التحصیل می‌شوند! بنابر برخی گزارش‌ها در این دانشگاه و از دانشگاه‌های دیگر اراضی اشغالی سالانه حدود 250 دانشجو در مقطع دکتری فارغ‌التحصیل می‌شوند(1) و قوی‌ترین، معتبرترین و متبحرترین مراكز شیعه‌شناسی جهان مستقیم یا غیرمستقیم با اسرائیل در ارتباط هستند.(2).

دانشگاه تل‌آویو دارای بخش اسلام‌شناسی، مطالعات شیعه‌شناختی و دوره‌های آموزشی است. بخش آموزش آن، در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا فعالیت می‌کند. این دانشگاه همچنین دارای بخش پژوهشی، کنفرانس، سمینار و کارگاه تحقیق بوده و اساتید برجسته آن اشخاصی مانند: رابین اوری، میر لیتواک، دیوید مناشری، اوزی رابی، میری شفر، لی کینبرگ، اسرائیل گرشونی، لئون شلف و … هستند(3).

دپارتمان زبان و ادبیات عرب در دانشگاه تل‌آویو، با رویکردی چندگانه نسبت به زبان و ادبیات عرب، از حیث مسائل ادبی، تاریخی و اجتماعی دانشجویان خود را تربیت می‌کند و دانشجویانی که در این مقطع پذیرفته می‌شوند، تا حدودی با زبان عربی آشنا هستند.

یادگیری زبان عربی و تمدن اسلامی، یک رویکرد تاریخی، فرهنگی و زبان‌شناسی است و دانشجویان در این رهگذر، سلسله‌ای از متون را مطالعه می‌کنند از جمله متون اسلامی، متون کلاسیک، ادبیات معاصر، مدرن و کلاسیک، تغییر و تحولات در واژه‌ها و زبان عربی به عنوان تابعی از گستردگی احادیث اسلامی، متون مذهبی مقدس از جمله قرآن کریم، سنت، اشعار عربی و دست نوشته‌های عربی.

گرچه دقیقاً مشخص نیست که اسرائیل با چه هدف اقدام به تأسیس دانشگاه شیعه‌شناسی کرده ولی می‌توان گفت هدف اصلی این امر به منظور مقابله با اسلام به‌ویژه شیعه است، چون این رژیم می‌داند که فرهنگ شیعه بیشترین تاثیر را در مقابله با اسرائیل داشته است

 

 

 

 

 

دو روی طرح‌های پژوهشی رژیم صهیونیستی

در حقیقت [اسرائیل] طرح‌های مطالعاتی خود در حوزه مطالعات اسلامی را به دو بخش عمده تقسیم کرده است، یکی احیای کلام شیعی اعتزالی که منظور آنان از شیعی اعتزالی، کلامی است که به دوره قرن نهم تا سیزدهم میلادی برمی‌گردد و کلام شیعی از فلسفه بیشتر از دیگر دوره‌ها متأثر بوده است. هدف آنان از این بخش از تحقیقات، احیای کلام یهود بر اساس نیازهای عصر کنونی با استفاده از مؤلفه‌های عقلانی کلام شیعی و اعتزالی است.

بخش دوم این مطالعات به شناسایی و ترویج تفکرات ابن‌قیم جوزیه و ابن‌تیمیه برای تغذیه فکری افراط‌گرایان سلفی همچون داعش جهت درگیر کردن مناطق مختلف اسلامی با یکدیگر و برانگیختن جنگ شیعی و سنی و ایجاد نقاط امن برای اسرائیل است. برای روشن شدن نقش موساد و ارتش رژیم اسرائیل در برانگیختن اختلافات سنی و شیعی بهتر است نگاهی به سوابق لیوانت هولتزمان، استاد زبان عربی دانشگاه بارایلان قدس اشغالی و مشاور و همکار طرح، ابن‌قیم جوزیه بیاندازیم.(4)

برپایی کرسی‌های اسلام‌شناسی و شیعه‌شناسی و ایجاد رشته‌های مرتبط با این دو موضوع در دانشگاه‌های مختلف غربی و عبری، نیازمند اساتیدی است که تسلط علمی و توان پژوهشی مناسب برای این‌گونه آموزش‌ها را داشته باشند.

باید به این گروه از اساتید، بدون شک شخصیت‌هایی را افزود که بدون هیچ‌گونه حضور رسانه‌ای یا فعالیت‌های آشکار آکادمیک به عنوان اساتید برجسته شیعه‌شناسی با مراکز امنیتی و اطلاعاتی رژیم صهیونیستی همکاری می‌کنند و حتی مدیریت بخش‌هایی از دانشگاه‌های نظامی و اطلاعاتی را بر عهده دارند. 

معرفی گروه دوم به آسانی ممکن نیست اما درباره گروه اول باید گفت که حداقل در ۳ دانشگاه در سرزمین‌های اشغالی به صورت رسمی، دروس شیعه‌شناسی ارائه می‌شود. این در حالی است که گزارش‌های فراوانی از همکاری‌های آشکار میان برخی دانشگاه‌های جهان از جمله دانشگاه‌ها و محافل آکادمیک آمریکا و ترکیه با دانشگاه‌های [اسرائیل] برای شناخت شیعه وجود دارد.

به عنوان نمونه تقریباً به صورت همه ساله به جز زمان‌هایی که مسائل سیاسی، امکان برگزاری را محدود کرده باشد، کنفرانس شیعه‌شناسی در استانبول ترکیه برگزار می‌شود و شیعه‌شناسانی از سرزمین‌های اشغالی فلسطین و دیگر کشورها در آن شرکت می‌کنند. با این مقدمه می‌توان حجم پژوهش‌هایی که با موضوع «شیعه» در مراکز مختلف دانشگاهی در [اسرائیل] یا کشورهای دوست با این رژیم انجام می‌شود تصور کرد و تعداد شیعه‌پژوهانی را که با عناوین اسلام‌شناس یا شیعه‌پژوه با این مراکز همکاری علمی دارند به صورت تقریبی محاسبه کرد.

ترکیه نیز ارتباط نزدیکی با این مراکز شیعه‌پژوهی در [اسرائیل] دارد و خوب است ما از رابطه‌ با ترکیه استفاده و به این پژوهش‌ها دست پیدا کنیم تا از کار آنان مطلع باشیم. سالانه کنفرانس شیعه‌شناسی در استانبول ترکیه برگزار می‌شود و افرادی از دانشگاه‌های فلسطین اشغالی و سایر نقاط جهان در آن شرکت می‌کنند.

سالانه کنفرانس شیعه‌شناسی در استانبول ترکیه برگزار می‌شود و افرادی از دانشگاه‌های فلسین اشغالی و سایر نقاط جهان در آن شرکت می‌کنند

باید به این افراد، بهائیان مستقر در [اسرائیل] را نیز افزود که با توجه به تقابل میان شیعه و دین جعلی بهائیت، مطالعه خود را بر روی شیعه متمرکز کرده‌اند. تحقیقات این افراد که تقریباً همه آنان، اصالت ایرانی دارند، آن چنان گسترده است که بسیاری از برجسته‌ترین شیعه‌شناسان اسرائیلی از شاگردان این افراد بهایی هستند.

کرسی تخصصی شیعه‌شناسی در دانشگاه‌های فلسطین اشغالی

تعدادی از دانشگاه‌های فعال در زمینه شیعه‌شناسی در فلسطین اشغالی[اسرائیل] را می‌توان به صورت زیر خلاصه کرد؛ «دانشگاه عبری اورشلیم» که دارای کرسی تخصصی شیعه‌شناسی است، «دانشگاه حیفا» که با تمرکز بر زبان و ادبیات عرب فعالیت دارد و تمرکز فعالیت آن بر ایران و کشورهای عربی مانند عراق و لبنان است. «دانشگاه بارایلان» که تمرکز بخش مطالعات عربی و اسلامی این دانشگاه، بررسی مسائل مربوط به ایران و مدل عینی حکومت شیعه در قالب ولایت فقیه است.

دانشگاه حیفا (قدس ـ فلسطین اشغالی)

باید به این مراکز دانشگاهی، مجموعه‌های پژوهشی فعال در موضوعات مرتبط با ایران را نیز افزود به عنوان نمونه «مرکز مطالعات ایرانی» در «دانشگاه تل‌آویو» که با اعطای کمک‌های مالی یهودیان ایرانی مانند خانواده «نظریان» و با مساعدت «لورد داود آلیانس» فعالیت دارد و «مرکز مطالعات خلیج فارس» در «دانشگاه حیفا» نیز با حمایت خانواده «مئیر عزری»، فعالیت‌های مرتبط با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس را هدایت می‌کند.

انتشار آثار پژوهشی در مراکز شیعه‌شناسی با چه هدفی؟

گزارش‌های منتشر شده از پژوهش‌های انجام شده در مراکز شیعه‌شناسی نیز تنوع فراوانی دارد. به عنوان نمونه «کلام و فقه در شیعه امامیه» به قلم «اتان کولبرگ» و «کتاب مقدس و تفاسیر آن در شیعه امامیه اولیه» به قلم «براشر»، «انتقال نظام سیاسی ایران به سمت مدلی جدید؛ تلاش برای ایجاد دموکراسی در جمهوری اسلامی ایران»، «ارزیابی نیروهای مسلح و نظامی جمهوری اسلامی ایران؛ «مطالعه بر عکس‌العمل ایران نسبت به تحریم اقتصادی»، «تاریخ مدرن شیعه»، «اختلافات اعراب در فلسطین»، «اختلافات عرب‌ها و ایرانیان»، «تفکر سیاسی معاصر ایرانی‌ها»، «موضوع انرژی هسته‌ای»، «عراق و تاریخ سیاسی عراق»، «تفکر اسلام سیاسی»، «تاریخ اندیشه‌ شیعه»، «فقه شیعه»، «ابعاد مختلف تفکر شهید محمدباقر صدر»، «اختلافات بین علما در قرن ۱۹ میلادی در حوزه‌ نجف»، «تأثیری که جهانی‌شدن بر تفکر شیعه دارد»، «امنیت در ابعاد ژئوپلیتیک شیعه و به خصوص ایران و تبعات آن بر منافع ملی اسرائیل» عناوین برخی از پژوهش‌های انجام شده در این مراکز است. «مرجعیت‌پژوهی» نیز از محورهای مهم پژوهشی در این مراکز شیعه‌شناسی است.(5)

بدون شک، برخی از پژوهش‌هایی که با محوریت شیعه انجام شده، مورد استفاده مراکز خاص در دولت اسرائیل قرار گرفته است. میزان تأثیرگذاری این پژوهش‌ها در سیاست‌های رژیم اسرائیل به میزانی است که برخی از پژوهشگران، ایجاد و حمایت از گروه‌های مذهبی تندرو مانند «داعش» توسط سازمان‌های صهیونیستی و آمریکایی را برگرفته از این پژوهش‌ها می‌دانند. به این ترتیب باید گفت که مطالعات شیعه‌پژوهی در [اسرائیل]، صرفاً یک فعالیت آکادمیک و علمی نیست و دارای ابعاد امنیتی و ژئوپلیتیک برای اسرائیل است.

به عنوان نمونه، پژوهشی با محوریت «تصور انسانی از خدا در اسلام» با محوریت تفکر غالیان در شیعه و نسبت آن با فرقه «نُصیریه» توسط شیعه‌شناسان اسرائیلی انجام شد که انتشار آن منجر به ایجاد فضای مسموم علیه علویان سوریه و کافر اعلام کردن آنان توسط گروه‌های سنی مسلح شده است.

به عنوان نمونه، پژوهشی با محوریت «تصور انسانی از خدا در اسلام» با محوریت تفکر غالیان در شیعه و نسبت آن با فرقه «نُصیریه» توسط شیعه‌شناسان اسرائیلی انجام شد که انتشار آن منجر به ایجاد فضای مسموم علیه علویان سوریه و کافر اعلام کردن آنان توسط گروه‌های سنی مسلح شده است

 

 

 

 

نتیجه‌گیری

بررسی روند شیعه‌شناسی در فلسطین اشغالی[اسرائیل] نشان می‌دهد که این جریان، دیگر صرفاً پروژه‌ای دانشگاهی یا علمی نیست، بلکه به ابزاری استراتژیک تبدیل شده است؛ ابزاری برای شناخت ساختار فکری، اجتماعی و سیاسی تشیع و در ادامه، مهار تأثیر آن در معادلات منطقه‌ای.

اساتید و دانشگاه‌هایی که ظاهراً در چارچوب پژوهش‌های تاریخی و فلسفی فعالیت می‌کنند، در واقع بخش مهمی از ماشین تحلیل ایدئولوژیک اسرائیل را تشکیل داده‌اند؛ ماشینی که تلاش می‌کند با درک دقیق مبانی فکری شیعه، نقاط شکننده و اختلاف‌برانگیز آن را شناسایی و در میدان سیاست و رسانه به‌کار گیرد.

از سوی دیگر، انتخاب سوژه‌هایی مانند احیای کلام عقلانی شیعه در کنار ترویج آموزه‌های ابن‌تیمیه و افکار ضدشیعی، نشان می‌دهد که اسرائیل به‌طور همزمان دو مسیر متضاد را هدایت می‌کند: تولید دانش برای شناخت تشیع و تحریک جریانات سلفی برای تقابل با آن.

این دو خط تحقیقاتی، در عمل به تقویت گفتمان «اختلاف مذهبی» و «تضعیف محور مقاومت» می‌انجامند؛ هدفی که با سیاست‌های امنیتی این رژیم هم‌راستا است.

در سوی دیگر این نبرد پنهان، حوزه‌های علمی و دینی قم و جهان تشیع قرار دارند که باید با هوشیاری علمی و تولید معرفت نظری، این پروژه نرم را شناسایی و خنثی کنند.

امروز عرصه‌ تقابل، میدان نبرد نظامی نیست؛ بلکه نبردی شناختی، فکری و دانشی است که در آن، هر مقاله، تز و پژوهش می‌تواند نقشی سرنوشت‌ساز ایفا کند — چه در مسیر حقیقت، و چه در مسیر تحریف.

پی نوشت‌ها:

1. http://r281.persianblog.ir/post/273. 1

2.tp://www.tebyan.net/Hawzah/Hawzah_Magzine/News_Hawzah

-3-http://www.hawzah.net/fa/MagArt.html?MagazineID=0&MagazineNumberID=4486&…

4- نویسنده و محقق دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، رایزن فرهنگی ایران در مالزی و کارشناس مسائل بین‌المللی است.

5- علی اصغر حسینی ـ خبرگزاری ابنا شیعه‌شناسی صهیونیسم

انتهای پیام



منبع

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : 0
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.