«نسل زد» یا متولدین دهه‌های اخیر، اولین نسلی هستند که جهان را با فناوری‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی به صورتی عمیق تجربه کرده‌اند. این زیست‌جهان جدید، دین‌داری و هویت مذهبی آن‌ها را با چالش‌های پیچیده و منحصر به فردی مواجه ساخته است. در حالی که برخی گزارش‌ها از کاهش تقید به مناسک سنتی و افزایش گرایش به رویکردهای غیرمذهبی در میان این نسل حکایت دارند، کارشناسان اجتماعی و دینی تاکید می‌کنند که نباید نسل جدید را لزوماً «دین‌گریز» دانست، بلکه شیوه دین‌داری و انتظار آن‌ها از مذهب در حال تحول و فردی شدن است.

فردی‌سازی دین و تضعیف مراجع سنتی، گرایش به معنویت شخصی به جای ساختارهای مذهبی کلیشه‌ای، و قرار گرفتن دین به عنوان «یک گزینه» در کنار سایر انتخاب‌های زندگی، از ویژگی‌های بارز رویکرد این نسل به امر دینی است. دسترسی سریع و گسترده به اطلاعات متضاد، پرسشگری و تمایل به عقلانیت در دین‌ورزی، و همچنین مواجهه با الگوهای مختلف فکری در فضای مجازی، شکاف نسلی بین والدین و فرزندان را در حوزه باورهای مذهبی عمیق‌تر کرده است. این تحولات، نهادهای مذهبی و خانواده‌ها را با یک سوال کلیدی مواجه کرده است که چگونه می‌توان دین را با نیاز به استقلال، کرامت انسانی، کثرت‌گرایی و منطق زندگی مدرن نسل زد آشتی داد؟ در چنین فضایی، بررسی دقیق چالش‌های هویتی و دینی «نسل زد» و ارائه الگوهای منعطف و پاسخگو، از حیاتی‌ترین موضوعات فرهنگی و اجتماعی روز محسوب می‌شود.

در همین خصوص، خبرنگار ایکنای خراسان رضوی، با حجت‌الاسلام مسعود عمرانی، پژوهشگر دینی و عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان، گفت‌وگویی داشته است که در ادامه می‌خوانیم؛

ایکنا- نسل جدید چه نوع مواجهه ای با دین دارد؟

به روز کردن فهم از دین از نکات حائز اهمیت است. مبلغان و مدافعان دین باید بدانند که نسل جدید اقتضای جدید، فهم جدید، بینش جدید و ادبیات جدید دارد و با زبان او باید با او حرف زد. نباید فرزندان را به اجبار بر آداب و رسوم خود پرورش داد.

باید زبان، روش‌ها و محتوای خود را به روز کنیم. به روز کردن فهم از دین که مبلغان و مدافعان دین باید بدانند که نسل جدید اقتضای جدید، فهم جدید، بینش جدید و ادبیات جدید دارد و با زبان او باید با او حرف زد. نباید فرزندان را به اجبار بر آداب و رسوم خود پرورش داد.

تاکید بر پیام‌های اصلی و اخلاقی که به جای تمرکز انحصاری بر مناسک، باید پیام‌های اصلی دین مانند عدالت، آزادی‌خواهی، نوع‌دوستی و اخلاق را در مرکز گفت‌وگو قرار داد. تبیین سیره انبیاء و ائمه اطهار در این زمینه بسیار کارگشاست. 

همچنین ایجاد گفت‌وگوی دینی بین نسلی که باید بین نسل قدیم و جدید یک گفت‌گوی واقعی صورت گیرد. اگر نسل قبلی بخواهد الگوهای خود را تحمیل کند، به شکاف و تعارض دامن خواهد زد.

باید تمرکز بر پیام‌های اصلی و اخلاقی، به جای تمرکز انحصاری بر مناسک صورت گیرد. باید پیام‌های اصلی دین مانند عدالت، آزادی‌خواهی، نوع‌دوستی و اخلاق را در مرکز گفت‌وگو قرار داد که در این خصوص تبیین سیره انبیاء و ائمه اطهار در این زمینه بسیار کارگشاست.

ایجاد گفت‌وگوی دینی بین نسلی نیز از دیگر موارد قابل ذکر است. باید بین نسل قدیم و جدید یک گفت‌وگوی واقعی صورت گیرد. اگر نسل قبلی بخواهد الگوهای خود را تحمیل کند، به شکاف و تعارض دامن خواهد زد.

استفاده از ظرفیت هنر و ادبیات نیز از نکات قابل ذکر است. استفاده از شعر و ادبیات بزرگانی مانند سعدی، حافظ و مولانا که برای جوانان محترم هستند، می‌تواند مفاهیم عمیق اخلاقی و دینی را به زبانی نافذ منتقل نسل جدید چه نوع مواجهه‌ای با دین دارد؟ مواجهه نسل جدید با دین، یک دگردیسی و تحول اساسی را نشان می‌دهد که آن را به طور کیفی از نسل‌های پیشین متمایز می‌کند. این مواجهه دیگر یک پذیرش منفعلانه و تقلیدی نیست، بلکه یک بررسی فعال، پرسشگر و شخصی است.  

ایکنا- مهم‌ترین ویژگی این نسل را چه می‌‌دانید؟

مهم‌ترین ویژگی این نسل، گرایش به روح دین به جای قشر و مناسک آن است. آنها بیش از آنکه به انجام آداب ظاهری پایبند باشند، به دنبال یافتن اخلاق، معنویت ناب، عدالت و کارکرد دین در زندگی شخصی و اجتماعی خود هستند. برای آنها این پرسش اساسی مطرح است که دین چه سودی برای زندگی من و بهبود جامعه دارد؟. این نسل، دینداری را یک انتخاب شخصی و مبتنی بر عقلانیت می‌داند، نه یک هویت موروثی. آنها می‌خواهند دلایل منطقی برای باورهای دینی بیابند و هر گزاره‌ای را بدون دلیل نمی‌پذیرند.

انتهای پیام