به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، صاحب تفسیر مشکاه و مفسر قرآن، در نشست مجازی که امروز ۴ آذرماه، با موضوع «نیت» برگزار شد، اظهار کرد: «نیت» به معنای قصد و انگیزه‎ای است که انسان را به کاری وادار می‌کند. نیت در معارف اسلام و آموزه‌های دین، مفهومی بس پیچیده و متعالی است و معصومان علیهما السلام بنیان و اساس عمل را بر نیت نهاده‌اند. امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: «الَنِّیَّۀُ أسََاسُ العَْمَلِ؛ نیت، اساس و ریشه عمل است.»

وی ادامه داد: در حدیثی دیگر از امام صادق(ع) آمده است:«إنِّ الله عَزَّ وَ جَلَّ یحَْشُرُ النَّاسَ عَلَی نیِّاتهِِمْ یوَْمَ القْیِاَمَهِ؛ همانا خداوند عزوجل در روز قیامت مردم را بر نیت‌هایشان محشور می‌کند.» درنتیجه مشخص می‌شود که آنچه عمل را بها و ارجمندی می‌بخشد یا به زوال و کاست می‌افکند و به تعبیری بر پیشانی عمل نوشته می‌شود و جایگاه آن را تعیین می‌کند، نیت است. 

انصاری گفت: جمله زیبای حضرت امیر(ع) به نیکویی بیانگر اهمیت و ارزش نیت است: «قَدْرُ الرَّجُلِ عَلَی قَدْرِ هِمَّتهِِ وَ عَمَلُهُ عَلَی قَدْرِ نیِّتهِِ؛ ارزش انسان به میزان همتش است و ارزش عملش به میزان نیتش.» همچنین به فرموده معصوم(ع)، نیت مؤمن باید نیکوتر از عملش و مقدم بر آن باشد: «نیِّۀُ المُْؤْمنِِ خَیرٌْ منِْ عَمَلهِِ؛ نیت مؤمن از عملش بهتر و مهم‌تر است.» پس باتوجه به این احادیث باید در هر عملی پیش از هر چیز، باعث و انگیزه، یعنی همان نیّت عمل را سنجید.

این مفسر قرآن کریم بیان کرد: ساده‌ترین راه‌های آزمون نیت و سنجش درجه خلوص انسان، این است که فرد ببیند واکنش دیگران چه تأثیری در اعمال او دارد. آیا تشویق دیگران او را به بیشتر انجام عمل برمی‌انگیزد و تشویق نکردن و آزارها پای اراده او را سست می‌کند یا آنکه بی‌توجهی و زخم زبان و سنگ‌اندازی و مشکل‌سازی آنان، او را از رفتن به سوی هدف راستینش بازنمی‌دارد؟ اگر انسان به جایی برسد که مدح یا ذم دیگران، ستایش یا نکوهش آنان و موافقت یا مخالفتشان تأثیری در اعمالش نگذارد، به عنایت الهی نیت صادقه و در وجود او متبلور شده و او به این کمالِ بس والا دست یافته است. این امر به‌اندازه‌ای مهم است که در حدیث می‌خوانیم: «لَا یَصِیرُ الْعَبْدُ عَبْداً خَالِصاً لِلهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَتَّی یَصِیرَ الْمَدْحُ‏ وَ الذَّمُّ عِنْدَهُ سَوَاءً؛ هیچ بنده‌ای بنده خالص خداوند نمی‌شود مگر آنکه ستودن و نکوهش دیگران نزدش یکسان باشد.» 

وی تصریح کرد: نیت هر عمل، به معنای چرایی انجام آن در نفس آدمی است. برای مثال، چرایی خواندن نماز، نیت آن است که ممکن است «قُرْبَهً اِلَی الله» باشد و بنا به امر الهی که «فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَ انْحَرْ» (پس برای پروردگارت نماز گزار و قربانی کن) ادا شود و ممکن است نیتی جز آن در میان باشد. یا مثلاً اگر چرایی رفتن به مجلس ذکر اهل بیت، احیای سیره  ایشان و تقویت شعائر دینی و قدم برداشتن مطابق سیره آنان است، این چرایی، همان نیت رفتن به مجلس ذکر است. به تعبیری، نیت شیوه نگاه انسان به عمل و دلیل انجام آن است و جوهره حقیقی عمل را تشکیل می‌دهد. 

انصاری افزود: میزان خلوص عمل، بسته به نیت انسان است و نیت پیشانی عمل اوست. هر اندازه نیت عمل برای خدا و قرب به اوست، به همان مقدار بالا می‌رود و هر اندازه که برای هواست، از اعتبار ساقط می‌شود و بهره‌ای به انسان نمی‌رساند.

انتهای پیام