بهتر است بحث «هنر»، از تعریف «هنرمند» آغاز شود. «هنرمند»، انسانی است که احساسی از غیب عالم، در او تحقق پیدا کرده است و او می تواند به این احساس لباس زیبا بپوشاند؛ آن را زبان دار کند؛ و با زبانی متناسب آن را به دیگران منتقل نماید. علی اصغر فریدنیا پیرمرد هنرمند همدانی است که در کنار کار خود آن هم بعد از بازنشستگی تصمیم به ورود به عرصه هنر را گرفته و بخشی از آثار او مربوط به طراحی آیات قرآن کریم بر روی فلزات است، او با حضور در دفتر ایکنا از همدان، گفت‌وگویی با خبرنگار ما داشته است که مشروح آن را در زیر می‌خوانید:

ایکنا _ خودتان را معرفی کنید و از شغل خود بگویید.

علی اصغر فریدنیا هستم متولد ۱۳۲۴، از ۷ سالگی وارد کار جوشکاری شدم، کار سختی بود، امکانات امروز در آن زمان نبود و به سختی در و پنجره می‌ساختیم، تا سال ۱۳۸۸ که به عنوان کارفرما بودم و بازنشست شدم.

در ابتدا در شکریه مغازه‌ای بزرگ داشتم و پس از آن در چمن کبابیان مستقر شدم، بعد از آن نیز به اداره فنی حرفه‌ای رفتم و الان هم در دانشگاه شهید مفتح حضور دارم و آموزش می‌دهم، هر فردی علاقه به آموزش داشته باشد می‌تواند زیر نظر دانشگاه با دریافت گواهی از دانشگاه دوره آموزشی را بگذراند.

ایکنا _ در مورد ویژگی کاری که انجام می‌دهید توضیح دهید.

طی این سال‌ها سعی کردم بر اساس نیاز و مد روز پیش بروم اواخر سال‌های بازنشستگی در و پنجره‌های فلزی اما به سبک هنری و در قالب پنجره‌های چوبی می‌ساختیم به طور مثال نمونه‌هایی از این پنجره‌ها با سبک طرح خفته بیار اصفهان، در مسجد امام رضا(ع) همدان واقع در بلوار میرزاده عشقی و هم‌چنین در مسجد عباس آباد هم پنجره‌های دست ساز بده نصب شده است، برای خارج از استان نیز کارهای زیادی داشتیم از جمله اسدآباد و اندیمشک و… .

در دهه ۶۰ مدتی با همکاری جهاد سازندگی برای حمام روستاها وسیله‌ای برای راهیابی لوله آب و داغ می‌ساختیم. پس از بازنشستگی زندگی نویی آغاز کردم به طوریکه ۱۰ اثرم به عنوان اثر ملی از سوی وزارت ارشاد به ثبت رسید، سبک کارهایی که در حال حاضر انجام می‌دهم مشبکی حجم فلز است.

در حال حاضر نیز عضو انجمن خودآموخته کشور هستم، نمایشگاه‌های مختلفی در همدان، موزه نیاوران و سعدآباد و مسعودیه و در خانه هنرمندان تهران داشته‌ام.

ایکنا _ در حوزه قرآن هم کار هنری انجام داده‌اید؟

از بین ۱۰ اثری که به ثبت ملی درآمد یکی از آنها قرآنی بود؛ طرح مرغ بسم الله. ترکیب شیشه و فلز را برای اولین بار ابداع کردم و نام آن را دوستی شیشه با آهن نام گذاشتم، کاری که تا به حال توسط کسی انجام نشده با همین ترکیب شیشه و سنگ نیز اسامی ۱۴ معصوم را ساخته‌ام که قرار است به موزه امام رضا(ع) تحویل شود و در حال حاضر در حال ارزیابی این اثر هستند. کار این اسامی ۱۴ معصوم توسط یکی از خطاطان همدانی به تحریر در آمده و من با خم کردن سیم و فلز آن را در قالبی که می‌خواستم در آورده‌ام.

آیه آخر سوره یاسین «فَسُبْحَانَ الَّذِی بِیَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَیْءٍ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ» را نیز روی فلز طراحی کرده‌ام. هم‌چنین آیه ۳ سوره طلاق «وَیَرۡزُقهُ مِنۡ حَیثُ لَا یَحتَسِبُ وَمَن یَتَوَکَّلۡ عَلَى ٱللَّهِ فَهُوَ حَسبُهُۥٓ إِنَّ ٱللَّهَ بَٰلِغُ أَمرِهِۦ قَدۡ جَعَلَ ٱللَّهُ لِکُلِّ شَیءࣲ قَدرࣰا» را روی یک تنگ مخصوص پس از طراحی که نیاز به دقت زیاد در محاسبه و رعایت میلیمترها را داشت سوار کرده‌ام. خط تحریری این آیه اثر آقای مددی است که آن را در اختیار من قرار داد، سمت دیگر کوزه یازینب(س) نوشته شده که در مناسبت‌های میلاد حضرت زینب(س) آن را در مراسم جشن‌ مکتب زینب(س) قرار می‌دهیم.
در برخی کارهایم موضوعاتی مثل درهم بودن ذهن انسان هم استفاده کرده‌ام یک طرف تنگ شکل ذهن درگیر و در طرف دیگر ذهنی که به سبب الهام گرفتن به آرامش رسیده است. هم‌چنین برخی از کارهایم از عکس شهدا نیز استفاده کرده‌ام عکس شهدایی چون سردار شهید سلیمانی، شهید قهرمان و شهید نوژه.

ایکنا _ چطور شد که تصمیم گرفتید آیات قرآن را با فلز و هنر خود به تصویر بکشید؟

این کار در اصل کار حضرت دوست است، اوست که در زندگی مهره‌ها را می‌چیند و همه چیز با خواست و اراده او رقم می‌خورد؛ من خطاط نبودم و نمی‌تواستم با خط خود آیات را تحریر کنم، دوستی دارم به نام آقای ترکمان که خطاط و خوشنویس و دبیر بازنشسته است، اینکه می‌گویم مهره‌ها را خدا خودش می‌چیند، آقای ترکمان یک روز گفت من هزار اسم از اسمای خداوند را با خط خوش به تحریر در آورده‌‎ام برخی از آنها را که خودش شاه کلید می‌نامید را به من تا داد تا آنها را روی فلز به صورت مشبک حجم فلز انجام دهم برای شروع یکی از این اسما را به من داد، کاری که باید همیشه با وضو انجام داد را با این اسما آغاز کردم.

البته قبل از آن طرح مرغ بسم‌الله را طراحی کرده بودم. اسمای الهی را با ورق ۴ پهلو ۸ فولادی درست کردم، این کار روی ورق ۸ میلیمتر فولادی انجام شد و کار با این ضخامت آنهایی که سررشته‌ای دارند می‌دانند کار سختی است، البته این کارها، کار من نبود و کار خود خدا بود. این برش‌ها امروز به وسلیه دستگاه لیزر انجام می‌شود اما تمام کارهای من کار دست است.

برای شروع کارم با زبان ساده به خدا گفتم خدایا تو مهندس من هم کارگر به من فرمان بده، به طور مثال به خاطر نداشتن برخی تجهیزات و ابزار خاص، خداوند ایده‌هایی در ذهن من ایجاد می‌کرد که آن دستگاه‌ها و ابزارها را با وسایل دم دستی و مهارت خود طراحی کنم تا بتوانم کار را پیش ببرم.

کار در نهایت مثل آیینه صاف و شفاف درآمد، در این راه گره‌هایی که در سایر کارها اغلب پیش می‌آمد به سادگی و یکی پس از دیگری باز می‌شد و این به خاطر کار در زمینه قرآن بود و من آن را به خوبی حس می‌کردم.

ایکنا _ هدف شما در انجام این کارهای هنری چیست؟

دوست دارم کارهای قرآنی‌ام را با انواع خط های مختلف انجام دهم، در این زمینه بیشتر دوست دارم روی آیات قرآن کار کنم.

ایکنا _ کار جدیدی که در دست اقدام دارید چیست؟

قصد دارم ۱۲ کار به نیت ائمه علیهم السلام از اسمای الهی را کار کنم، ، این آثار روی مس انجام می‌شود، ممکن است این ۱۲ کاری که در پیش رو دارم یک سال بیشتر کار ببرد که خط مربوطه را آقای ترکمان در اختیار قرار داده است. هم‌چنین قصد دارم نمایشگاهی را برگزار کنم، اگر این حمایت از سوی مسئولان استان انجام شد در همدان در غیر این صورت در هرجای دیگر که شرایطش فراهم شد.

در حال حاضر در دانشگاه مفتح حضور دارم و ضمن انجام کارهای هنری آموزش هم ارائه می‌دهم، دو دخترم مهندس هستند و در دفتر آنها نیز برخی از آثارم قرار دارد.

ایکنا _ خاطره‌ای از طی این ۷۰ سال کار برایمان بگویید.

آیت‌الله طه محمدی نگاه ویژه‌ای به هنر داشت یک روز در زمانی که امام جمعه بود؛ برای معرفی کارهایم نزد او رفتم با توجه به اینکه در جلسه‌ای با حضور افراد شاخص شهر بود، بلند شد و ایستاد و گفت من به احترام هنر شما باید بایستم؛ بعد از آن هم یک بار به مغازه و کارگاه کوچکی که در محل چمن کبابیان داشتم آمد و یکی از کارهایم را از من خریداری کرد، هرچه اصرار کردم این کار هدیه‌ای از طرف من باشد نپذیرفت. بعد از آن هم یک بار در دانشگاه مفتح حضور پیدا کرد.

یک خاطره دیگر سال ۱۳۵۲، مردی متدین به نام حاج هادی به من گفت در حال ساخت یک مسجد در حیدره هستیم از من خواست در ساخت در و پنجره و سایر کارها کمک کنم، حین کار از بلندی آجری روی سر من افتادف اما عجیب بود هیچ زخمی روی سرم ایجاد نشد فقط قسمتی از موهایم کنده شد؛ اولین کاری که با میلگرد انجام دادم این بود که سوره قل هوالله را با فلز روی سر درب مسجد نوشتم و نصب کردم.

در کل در و پنجره‌سازی کار سختی بود مخصوصا در زمان گذشته، زحمت زیادی داشت، به خاطر علاقه‌‎ای که به این کار داشتم هیچ وقت آن را رها نکردم، هرچند زحمتش زیاد است اما وقتی نتیجه آن را می‌بینم لذت می‌برم.

اکرم یوسفی پارسا

انتهای پیام