وجیهه اشرفی مدرس حوزه و دانشگاه در گفت‌و‌گو با ایکنا از سمنان، ضمن عرض تسلیت سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) با اشاره به شرایط دشوار دوران امامت ایشان گفت: دوره امامت آن حضرت، یکی از سخت‌ترین مقاطع تاریخی برای شیعیان بود؛ زیرا حکومت عباسی با نظارت و محدودیت شدید، امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) را در سامرا تحت مراقبت قرار داده بود و ارتباط آزادانه ایشان با شیعیان را دشوار می‌کرد.

وی ادامه داد: در چنین فضایی، خطر تنها متوجه شخص امام(ع) نبود؛ بلکه شیعیان، فعالان فرهنگی و نمایندگان ائمه(ع) نیز در معرض تهدید قرار داشتند. از سوی دیگر، در ماه‌های پایانی عمر امام هادی(ع)، معرفی امام حسن عسکری(ع) به‌عنوان امام پس از ایشان نیز به‌دلیل فضای امنیتی با دشواری‌های فراوانی همراه بود.

اشرفی با بیان اینکه در آن مقطع، برخی افراد درباره جانشینی امام هادی(ع) دچار تردید یا انحراف شدند و گروه‌هایی نیز تلاش کردند از این وضعیت برای ایجاد اختلاف در میان شیعیان استفاده کنند، گفت: بنابراین، امام حسن عسکری(ع) علاوه بر هدایت فکری و اعتقادی جامعه، مأموریت مهم حفظ انسجام شیعه و آماده‌سازی جامعه برای دوران غیبت را بر عهده داشتند.

تربیت شاگردان و گسترش فعالیت‌های علمی

این مدرس حوزه و دانشگاه فعالیت‌های علمی امام حسن عسکری(ع) را یکی از مهم‌ترین محورهای مدیریتی آن حضرت برشمرد و بیان کرد: با وجود محدودیت‌های حکومتی، امام(ع) از تربیت شاگردان و گسترش معارف اسلامی غفلت نکردند. به‌طوری که بیش از یکصد نفر از اصحاب و شاگردان آن حضرت معرفی شده‌اند که برخی از آنان در انتقال آموزه‌های اهل‌ بیت(ع) و استحکام‌بخشی به مبانی شیعه نقش مهمی ایفا کردند. شخصیت‌هایی مانند احمد بن اسحاق اشعری قمی، ابوهاشم داوود بن قاسم جعفری، عثمان بن سعید عَمری، علی بن جعفر و محمد بن حسن صفار، از جمله چهره‌هایی هستند که در مسیر نشر معارف اهل‌ بیت(ع) و ارتباط با شیعیان فعالیت داشتند.

این مدرس حوزه با اشاره به اینکه این فعالیت علمی، تنها به آموزش مستقیم محدود نبود، یادآور شد: تألیف کتاب، پاسخ‌گویی به پرسش‌های اعتقادی، تبیین اصول امامت و تربیت نیروهای توانمند، زمینه حفظ هویت شیعی را در شرایط خفقان فراهم می‌کرد.

شبکه وکالت؛ راهبردی برای ارتباط با شیعیان

وی با اشاره به گسترش تشیع در شهرهای مختلف بیان کرد: در عصر امام حسن عسکری(ع)، شیعیان در مناطقی مانند قم، کوفه، بغداد، نیشابور، خراسان، مدائن، یمن، ری، آذربایجان، سامرا، جرجان و بصره حضور داشتند. اداره و ارتباط با این جمعیت گسترده، نیازمند سازو‌کاری دقیق و منظم بود.

این مدرس حوزه و دانشگاه یکی از مهم‌ترین راهبردهای امام(ع) را تقویت شبکه وکالت برشمرد و گفت: در این شبکه، نمایندگان مورد اعتماد امام در مناطق مختلف، وظیفه ارتباط با شیعیان، انتقال آموزه‌ها، دریافت و توزیع وجوهات و ساماندهی امور اجتماعی و فرهنگی را بر عهده داشتند.

وی افزود: افرادی مانند ابراهیم بن عبده در نیشابور، احمد بن اسحاق اشعری در قم و علی بن مهزیار در اهواز، در شمار چهره‌های مؤثر این شبکه قرار داشتند. این شیوه موجب شد فعالیت‌های شیعی، وابسته به حضور مستقیم امام(ع) در یک منطقه نباشد و با ساختاری منسجم و هدفمند ادامه یابد.

اشرفی با بیان اینکه برخی از این فعالیت‌ها به‌صورت پنهانی انجام می‌شد، اظهار کرد: شرایط امنیتی زمانه اقتضا می‌کرد که شیعیان با هوشمندی، صبر و احتیاط عمل کنند. عثمان بن سعید عَمری نیز از جمله افرادی بود که با پوشش شغلی و فعالیت‌های غیرعلنی، ارتباطات شیعیان را پیگیری می‌کرد.

حمایت مالی و تقویت نیروهای مؤمن

وی حمایت از شیعیان را از دیگر اقدامات امام حسن عسکری(ع) برشمرد و افزود: در گزارش‌های تاریخی، نمونه‌هایی از حمایت مالی و معنوی امام(ع) از یاران و نیازمندان دیده می‌شود. این حمایت‌ها تنها برای رفع نیازهای فردی نبود، بلکه زمینه پایداری و استمرار فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و دینی شیعیان را فراهم می‌کرد.

اشرفی افزود: امام(ع) همچنین در تقویت نیروهای مؤثر شیعه، توجیه اعتقادی آنان و هدایت جامعه به سوی صبر و انتظار آگاهانه نقش برجسته‌ای داشتند. انتظار در نگاه اهل‌بیت(ع)، حالتی منفعلانه نیست؛ بلکه به معنای آمادگی، اصلاح فردی و اجتماعی، استقامت و تلاش برای برپایی حق است.

این مدرس حوزه و دانشگاه در خصوص مقابله امام حسن عسکری(ع) با جریان‌های انحرافی افزود: در عصر آن حضرت، برخی اندیشه‌های انحرافی مانند صوفیه، واقفیه، ثنویه و مفوضه در جامعه مطرح بود و امام(ع) با روشنگری‌های علمی و اعتقادی، شیعیان را از افتادن در دام این جریان‌ها برحذر می‌داشتند.

سیره امام حسن عسکری(ع)؛ الگویی برای کار تشکیلاتی و هدفمند

وی سیره امام حسن عسکری(ع) را الگویی مهم برای فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی دانست و افزود: مهم‌ترین درس این سیره، ضرورت شبکه‌سازی، تربیت نیروهای شایسته، کار هدفمند و پرهیز از وابستگی فعالیت‌ها به یک فرد است. هنگامی که اهداف، معیارها و آموزه‌های صحیح در قالب یک ساختار منسجم منتقل شود، فعالیت‌ها با پایداری بیشتری ادامه پیدا می‌کند.

اشرفی بیان کرد: سیره امام حسن عسکری(ع) نشان می‌دهد که حتی در سخت‌ترین شرایط سیاسی و اجتماعی نیز می‌توان با دانش، تدبیر، سازماندهی و ایمان، از هویت دینی و فرهنگی جامعه پاسداری کرد.

انتهای پیام