امام علی (ع) می فرماید
۞ هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است. ۞
افزونه جلالی را نصب کنید. - 10 ربيع أول 1448
شناسه خبر : 385579
  پرینت تاریخ انتشار : 23 آگوست 2026 - 17:42 | 2 بازدید

مجازات شایعه‌پراکنی درباره زنان و مردان مؤمن

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام و المسلمین محمدرضا جباری؛ استاد حوزه علمیه و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی، پژوهشی امام خمینی(ره)، در سلسله مباحثی به بحث افک و آیات مرتبط با آن پرداخت.   متن سخنان وی به شرح زیر است:   اصل رخداد این حادثه از منظر قرآن و تاریخ امری قطعی است و قرآن […]

مجازات شایعه‌پراکنی درباره زنان و مردان مؤمن


به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام و المسلمین محمدرضا جباری؛ استاد حوزه علمیه و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی، پژوهشی امام خمینی(ره)، در سلسله مباحثی به بحث افک و آیات مرتبط با آن پرداخت.

 

متن سخنان وی به شرح زیر است:

 

اصل رخداد این حادثه از منظر قرآن و تاریخ امری قطعی است و قرآن در سوره نور در 15 آیه یعنی از آیه 11 تا 26 به آن پرداخته است. برخی در مورد یکی از همسران پیامبر(ص) شایعه درست کردند که امروز هم در جامعه به آن مبتلا هستیم. 

 

در مورد چیستی افک باید از روایات اسباب نزول و روایات تاریخی استفاده کنیم؛ در رجوع به منابع اهل سنت می‌بینیم این تهمت در بازگشت از غزوه بنی مصطلق به عایشه زده شد و موجب ناراحتی و پیامبر(ص) شد و آیات برای تطهیر عایشه نازل شد. 

 

در روایات اهل بیت(ع) هم می‌بینیم که آیات افک مربوط به همسر دیگر پیامبر یعنی ماریه قبطیه است نه عایشه که ابتدا کنیز پیامبر بود و بعد با ایشان ازدواج کرد. منافقان ماریه را به رابطه نامشروع با یک غلام متهم کردند و ابراهیم را فرزند پیامبر(ص) نمی‌دانستند.

 

جریان تهمت به ماریه منحصر به منابع شیعه نیست و  در متون متعدد اهل سنت از جمله صحیح مسلم هم وجود دارد ولی عمدتاً آن را به عایشه نسبت داده‌اند. از محققانی که در حد یک جلد کتاب در مورد این ماجرا تحقیق کرده، علامه سیدجعفر مرتضی عاملی است که در جلد 13 الصحیح من سیره النبی ثابت می‌کند ماجرا در مورد ماریه است و نه عایشه و آیات افک را مرتبط با عایشه نمی‌داند. 

 

آیه دوم سوره نور به حکم زانی و زانیه اشاره دارد و فرموده است که اگر این رفتار ثابت شود باید صدضربه شلاق با شرایطی که هست، زده شود. در ادامه هم فرموده است اگر کسانی تهمت زنا به مرد و زنی بزنند بدون شاهد نباید ادعای آنان پذیرفته شود و اگر کسانی این تهمت را بزنند و چهار شاهد نیاورند، باید حد قذف در مورد آنان جاری شود که 80 ضربه شلاق است. 

 

آیه 11 آیه افک است إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ ۚ لَا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ ۖ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ۚ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ ۚ وَالَّذِي تَوَلَّىٰ كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذَابٌ عَظِيمٌ و اشاره دارد کسانی که به همسر پیامبر تهمت زدند، نتوانستند آن را ثابت کنند لذا باید حد آنان جاری شود. براساس آیه، این تهمت گروهی بوده است نه فردی؛ فرمود مپندارید این ماجرا شر بود بلکه این خیر را داشت تا نفاق برخی افراد نسبت به پیامبر(ص) و امت  اسلامی روشن شود. 

عذاب شایعه‌پراکنی

لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ؛ هر کدام به مقدار گناهی که مرتکب شده‌اند عقوبت خواهند شد؛ وَالَّذِي تَوَلَّىٰ كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذَابٌ عَظِيمٌ؛ یعنی کسی که سردمدار این بهتان و در ابتدای حلقه این شایعات است گناه و کیفر او هم خاص است. این نکات را اگر بخواهیم به زمانه خودمان تطبیق دهیم، گاهی یک شایعه در مورد یک نفر ساخته و ناگهان در فضای مجازی به میزان وسیعی منتشر می‌شود و طبیعتاً گناه کسی که ابتدا تهمت را ساخته، بیش از دیگران است و باز هر کسی به اندازه کاری که کرده است، معذب خواهد بود. 

 

از آیه 12 شروع به ملامت و سرزنش افرادی می‌کند که چرا وقتی این بهتان را شنیدند، زنان و مردان مؤمن سوء ظن پیدا کردند و نگفتند شاید تهمت باشد. چرا چهار شاهد برای ادعای خود نیاوردند و چون نیاوردند در نزد خدا دروغگو هستند. لَوْلَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْرًا وَقَالُوا هَٰذَا إِفْكٌ مُبِينٌ. لَوْلَا جَاءُوا عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ ۚ فَإِذْ لَمْ يَأْتُوا بِالشُّهَدَاءِ فَأُولَٰئِكَ عِنْدَ اللَّهِ هُمُ الْكَاذِبُونَ.

 

درآیه 14 و 15 وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ لَمَسَّكُمْ فِي مَا أَفَضْتُمْ فِيهِ عَذَابٌ عَظِيمٌ؛ إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُولُونَ بِأَفْوَاهِكُمْ مَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَتَحْسَبُونَهُ هَيِّنًا وَهُوَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمٌ فرموده است که اگر فضل و رحمت خدا در دنیا و آخرت شامل حال شما نبود، عذاب بزرگی به شما می‌رسید ولی زمینه توبه فراهم است و اگر از این گناهان برگردید و توبه کنید خدا می‌بخشد. تعبیر عذاب عظیم یعنی گناه بسیار بزرگی است. بنابراین نباید آن را در جامعه دست کم بگیریم و به محض اینکه چیزی در مورد کسی شنیدیم بگوییم این گونه گفته می‌شود و شایع شده است. در روایات هم داریم که حرمت مؤمن از کعبه بالاتر است و خدا برای آبروی مؤمن حساب خاصی باز کرده است.

 

در آیه 16 با تعبیر دیگری فرموده است چرا وقتی این حرف‌ها را شنیدید نگفتید نباید در این باره صحبت کنیم و جا داشت به بهتان بودن آن پی می‌بردید. لَوْلَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ قُلْتُمْ مَا يَكُونُ لَنَا أَنْ نَتَكَلَّمَ بِهَٰذَا سُبْحَانَكَ هَٰذَا بُهْتَانٌ عَظِيم؛ يَعِظُكُمُ اللَّهُ أَنْ تَعُودُوا لِمِثْلِهِ أَبَدًا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ. در آیه 18 هم هشدار مجدد داده و فرموده است: خدا شما را اندرز می دهد که اگر ایمان دارید، هرگز مانند آن را [در حقّ کسی] تکرار نکنید. وَيُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ ۚ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ.

 

در آیه 19 می‌فرماید کسانی که دوست دارند در مورد مؤمنان فاحشه شایع شود عذاب دردناکی در دنیا وآخرت نصیب آنان خواهد شد. إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ۚ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ. کسانی که دوست دارند کارهای بسیار زشت[مانند آن تهمت بزرگ] در میان اهل ایمان شایع شود، در دنیا و آخرت عذابی دردناک خواهند داشت، و خدا [آنان را] می‌شناسد و شما نمی‌شناسید.

عرفان کاذب نجات‌بخش نیست

در ادامه باز بر رحمت و فضل الهی تأکید شده است. در آیه 20 و 21 هم تأکید بر این است که جا پای شیطان نگذارید زیرا او انسان را به فحشا و منکرات دعوت می‌کند و اگر بخواهید تزکیه و پاک شوید، باید از خود خدا کمک بگیرید. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ وَمَنْ يَتَّبِعْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۚ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَىٰ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَدًا وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ. سراغ عرفان‌های کاذب رفتن و خدا را فراموش کردن کسی را به نجات نمی‌رساند. 

 

در آیه بعد هم به انفاق اشاره دارد که با افک مرتبط است زیرا برخی از تهمت‌زنندگان وضع مالی خوبی نداشتند لذا باز خدا تأکید فرمود مبادا اقدام اینها به تهمت زدن باعث شود که شما کمک به این فقرا را فراموش کنید. وَلَا يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَىٰ وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا ۗ أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ. باید ببخشند و ببخشایند تا خدا آنان را بیامرزد و خدا آمرزنده مهربان است. 

 

در آیه 23 هم فرموده است کسانی که به زنان مؤمن و پاک تهمت فحشا می‌زنند، مشمول لعن در دنیا و آخرت می‌شوند. إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ. در ادامه و در آیه 24 و 25 فرموده است: يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ. در قیامت دست و زبان و پای این افراد بر ضد آنان سخن خواهند گفت و علیه آنان شهادت خواهند داد و خدا در آن روز همه جزا و کیفر آنان را خواهد داد. يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ. در آیه 26 الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ ۖ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ ۚ أُولَٰئِكَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا يَقُولُونَ ۖ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ هم فرموده است که افراد خبیث دنبال همسران خبیث هستند زیرا مؤمنان را برنمی‌تابند و افراد پاک و طیب دنبال همسران پاک و طیب می‌روند و این افراد از آن چه تهمت زده می‌شود، بری هستند و برای آنان مغفرت و رزق کریمی وجود دارد.

 

آیه به یک نکته تکوینی اشاره دارد که زنان پاک برای مردان پاک و مردان پاک برای زنان پاک هستند یعنی گرایش و میل باطنی و فطری افراد مؤمن اینگونه است. 

انتهای پیام



منبع

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : 0
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.