مهدی کریمی، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان، امروز 20 مردادماه به مناسبت روز خبرنگار با حضور در دفتر خبرگزاری ایکنا همدان، در گفت‌وگو با ایکنا از همدان، بر ضرورت تقویت ارتباط میان کتابخانه‌های عمومی و رسانه‌ها تأکید کرد و اظهار کرد: خبرنگاران می‌توانند با مطالبه‌گری و ارائه دیدگاه‌های کارشناسی، نقش مؤثری در پیشبرد اهداف فرهنگی و توسعه کتابخانه‌های عمومی داشته باشند.

وی افزود: همان‌گونه که خبرنگاران وظیفه انتقال صحیح اخبار، دانش و اطلاعات به جامعه را بر عهده دارند، کتابخانه‌های عمومی نیز در انتقال دانش و اطلاعات به مخاطبان و فراهم کردن دسترسی مردم به منابع علمی و فرهنگی نقش‌آفرینی می‌کند.

کریمی ادامه داد: رویکرد مجموعه کتابخانه‌های عمومی استان، ایجاد ارتباط مستمر و سازنده با رسانه‌ها و خبرگزاری‌هاست؛ هیچ قشری به اندازه اصحاب رسانه نمی‌تواند در شناسایی مسائل و کمک به پیشبرد اهداف فرهنگی مؤثر باشد.

فعالیت ۱۱۳ کتابخانه عمومی در همدان

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان با ارائه آماری از وضعیت کتابخانه‌های استان اظهار کرد: در حال حاضر ۱۱۳ کتابخانه عمومی در استان فعال است که از این تعداد ۶۴ کتابخانه شهری و ۴۹ کتابخانه روستایی هستند و حدود ۵۵ هزار نفر عضو این کتابخانه‌ها از خدمات آنها استفاده می‌کنند.

وی با اشاره به وجود نزدیک به یک میلیون و ۶۰۰ هزار نسخه کتاب و منبع اطلاعاتی در کتابخانه‌های عمومی استان بیان کرد: تلاش می‌کنیم خدمات کتابخانه‌ای را در تمامی شهرها و روستاهای واجد شرایط توسعه دهیم و برای پوشش نقاطی که امکان ایجاد کتابخانه ثابت در آنها وجود ندارد، استفاده از ظرفیت کتابخانه‌های سیار را در دستور کار قرار داده‌ایم.

کریمی گفت: در حال حاضر کتابخانه سیار در شهرستان‌های همدان و اسدآباد فعال است و کتابخانه سیار شهرستان ملایر نیز با اعتباری حدود ۸ میلیارد تومان آماده بهره‌برداری است. همچنین برای شهرستان‌های رزن و فامنین نیز خودرو تهیه شده و با تأمین تجهیزات، این کتابخانه‌های سیار نیز فعال خواهند شد.

حرکت کتابخانه‌های همدان به سمت نسل چهارم

وی با اشاره به تغییر رویکرد کتابخانه‌های عمومی در استان تصریح کرد: امروز کتابخانه‌های سنتی به تنهایی پاسخگوی نیاز کودکان، نوجوانان و جوانان نیستند و به همین دلیل حرکت به سمت راه‌اندازی و توسعه کتابخانه‌های نسل چهارم را دنبال می‌کنیم.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان افزود: کتابخانه‌های نسل چهارم بیش از ۶۰ نوع خدمت ارائه می‌کنند و علاوه بر کتاب و مطالعه، بر خلاقیت، آموزش، یادگیری و تجربه تأکید دارند. در این کتابخانه‌ها باید فضاهایی برای برگزاری کارگاه‌های خلاقیت، هوش مصنوعی، برنامه‌نویسی، نجوم و فعالیت‌های عملی و آموزشی ایجاد شود تا کتابخانه از یک فضای صرفاً مطالعه‌محور به یک باشگاه و مرکز فرهنگی تبدیل شود.

وی با تشریح روند تحول کتابخانه‌های عمومی گفت: کتابخانه‌های نسل اول بیشتر محل نگهداری و انبار کتاب بودند، در نسل دوم امکان دسترسی مستقیم مخاطب به منابع فراهم شد و در نسل سوم، همزمان با گسترش رایانه و اینترنت، خدمات پژوهشی و اطلاعاتی توسعه پیدا کرد؛ اما کتابخانه‌های نسل چهارم بر دو محور خلاقیت و نوآوری و آموزش و یادگیری استوار هستند.

کریمی افزود: در کتابخانه‌های نسل چهارم، تعامل و گفت‌وگو اهمیت پیدا می‌کند. این تصور که تمام فضای کتابخانه باید محل سکوت باشد، درست نیست؛ سالن مطالعه باید فضای آرام برای مطالعه باشد، اما کتابخانه می‌تواند محل گفت‌وگو، تبادل نظر، برگزاری نشست، کارگاه و فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی نیز باشد.

وی ادامه داد: کتابخانه‌های نسل چهارم باید به سمت ایجاد آزمایشگاه‌ها، کارگاه‌های خلاقیت، فضاهای آموزشی، مشاوره‌ای و تخصصی حرکت کنند تا مخاطبان بتوانند علاوه بر مطالعه، مهارت کسب کنند، تجربه کنند و با یکدیگر تعامل داشته باشند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان با تأکید بر ضرورت بازطراحی کتابخانه‌های عمومی استان گفت: این موضوع از نیازهای جدی امروز است و تلاش داریم متناسب با نیاز نسل جدید، ظرفیت‌های فرهنگی و آموزشی کتابخانه‌ها را توسعه دهیم.

کریمی با اشاره به اجرای برنامه‌های فرهنگی در کتابخانه مرکزی همدان اظهار کرد: برنامه‌های متنوعی در این مجموعه در حال برگزاری است و از جمله هر دو هفته یک‌بار برنامه «شب‌های مصلی» در بام کتابخانه مرکزی برگزار می‌شود. همچنین برنامه‌های همدان‌پژوهی و رویدادهای فرهنگی مختلف در دستور کار قرار دارد.

وی افزود: در هفته دولت نیز برنامه‌ای فرهنگی با حضور و مشارکت نویسندگان، فعالان فرهنگی، کتاب‌دوستان و کتاب‌خوانان برگزار خواهد شد که جزئیات آن در آینده اطلاع‌رسانی می‌شود.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان با بیان اینکه اجرای برنامه‌های فرهنگی در شهرستان‌ها نیز دنبال می‌شود، گفت: تلاش داریم برنامه‌ها را به مناطقی ببریم که دسترسی کمتری به مراکز فرهنگی دارند و در ماه‌های آینده شاهد برگزاری برنامه‌های متنوع‌تری در کتابخانه‌های عمومی استان خواهیم بود.

کریمی با تأکید بر ضرورت تقویت جایگاه کتابخانه‌های عمومی در عرصه فرهنگی استان گفت: کتابخانه عمومی از معدود مراکز فرهنگی است که در تمام ایام سال پذیرای اقشار مختلف جامعه است و مخاطبان آن از گروه‌های سنی، جنسیتی و تحصیلی مختلف هستند. هدف ما این است که با توسعه خدمات و برنامه‌ها، مرجعیت کتابخانه‌های عمومی در حوزه فرهنگ را تقویت کنیم و در این مسیر، همراهی و مطالبه‌گری اصحاب رسانه و فرهنگ می‌تواند نقش مهمی داشته باشد.

کتابخانه‌های نسل چهارم به مراکز یادگیری و تعامل اجتماعی تبدیل می‌شوند

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان، با اشاره به ضرورت توسعه مشارکت خیرین در حوزه کتاب و کتابخانه گفت: میان بودجه‌های دولتی و نیازهای موجود در حوزه کتابخانه‌های عمومی تناسب لازم وجود ندارد و به همین دلیل، استفاده از ظرفیت خیرین برای توسعه زیرساخت‌ها و خدمات کتابخانه‌ای ضروری است.

وی افزود: در مجموعه نهاد کتابخانه‌های عمومی، سامانه‌ای برای مشارکت خیرین در نظر گرفته شده است که افراد می‌توانند در آن استان، شهرستان و حتی روستای موردنظر خود را انتخاب کرده و متناسب با توان مالی خود در توسعه کتابخانه، کتاب و کتابخوانی در آن منطقه مشارکت کنند.

کریمی ادامه داد: خیرین می‌توانند در ساخت، تجهیز و توسعه کتابخانه‌ها مشارکت کنند و حتی افرادی که در شهرهای بزرگ زندگی می‌کنند اما به یک روستا یا منطقه خاص تعلق خاطر دارند، می‌توانند از این طریق در توسعه کتابخانه آن منطقه نقش داشته باشند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان با تأکید بر اهمیت فعالیت خیرین در حوزه کتاب اظهار کرد: کمک به کتابخانه و توسعه کتابخوانی کمتر از مدرسه‌سازی و مسجدسازی دیده شده است، در حالی که کتابخانه محلی برای یادگیری مادام‌العمر است. مدرسه و دانشگاه معمولاً دوره و مقطع مشخصی از زندگی افراد را پوشش می‌دهند، اما کتابخانه می‌تواند در تمام مراحل زندگی، امکان یادگیری و دسترسی به دانش را فراهم کند.

تأکید بر عدالت فرهنگی در توسعه کتابخانه‌ها

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان با اشاره به نقش کتابخانه‌ها در تحقق عدالت فرهنگی گفت: خدمات کتابخانه‌ای نباید تنها در اختیار شهروندان شهرهای بزرگ یا دانشجویان و دانش‌آموزان باشد. در روستاها نیز گروه‌های مختلفی از جمله زنان خانه‌دار و افراد کم‌سواد وجود دارند که باید متناسب با نیازشان از خدمات فرهنگی و آموزشی بهره‌مند شوند.

توسعه خدمات تخصصی در کتابخانه مرکزی همدان

وی با اشاره به ظرفیت‌های کتابخانه مرکزی همدان اظهار کرد: کتابخانه مرکزی همدان به عنوان بزرگ‌ترین کتابخانه غرب کشور، دارای بخش‌های تخصصی مختلفی است و خدمات آن تنها به سالن مطالعه محدود نمی‌شود.

کریمی افزود: بخش ویژه ناشنوایان و بخش نابینایان از جمله ظرفیت‌های این کتابخانه هستند و اعضای دارای نیازهای خاص نیز از خدمات و منابع این بخش‌ها استفاده می‌کنند. همچنین بخش همدان‌شناسی و دیگر خدمات تخصصی در این مجموعه فعال است.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان با اشاره به استفاده برخی مخاطبان از کتابخانه برای مطالعه و آمادگی آزمون‌های مختلف گفت: استفاده اعضا از سالن‌های مطالعه برای آمادگی کنکور، آزمون وکالت یا آزمون دکتری، بخشی از خدمات کتابخانه‌ای است، اما هدف ما این است که کتابخانه‌ها را صرفاً به سالن مطالعه تبدیل نکنیم و طیف گسترده‌تری از خدمات فرهنگی، آموزشی و تخصصی را در آنها توسعه دهیم.

وی همچنین از آغاز برنامه‌های توسعه و بهسازی برخی کتابخانه‌های استان خبر داد و گفت: تعمیر و بهسازی کتابخانه آزادی همدان به عنوان قدیمی‌ترین کتابخانه استان و همچنین توسعه خدمات کتابخانه مرکزی در دستور کار قرار دارد.

انتخاب منابع کتابخانه‌ها متناسب با نیاز و زیست‌بوم هر منطقه

کریمی با اشاره به تغییر رویکرد در تأمین منابع کتابخانه‌های عمومی گفت: یکی از طرح‌های موفق در این حوزه، مشارکت کتابداران در انتخاب کتاب‌های مورد علاقه مخاطبان هر کتابخانه است. در این طرح، کتابداران از میان فهرست گسترده‌ای از آثار، با توجه به نیاز و علاقه اعضای کتابخانه، منابع موردنظر را انتخاب و وارد مجموعه کتابخانه می‌کنند.

وی افزود: این شیوه موجب شده انتخاب کتاب‌ها متناسب با زیست‌بوم، فرهنگ و نیازهای هر منطقه انجام شود؛ چراکه ممکن است سلیقه و نیاز مخاطبان یک روستا با شهر یا روستای دیگری متفاوت باشد و حتی آثاری با موضوعات بومی، گویش‌ها و فرهنگ محلی، مخاطبان بیشتری در یک منطقه داشته باشند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان ادامه داد: پیش از این، منابع کتابخانه‌ها بیشتر به شکل یکسان و متمرکز تأمین می‌شد، اما در رویکرد جدید تلاش می‌کنیم کتاب‌هایی متناسب‌تر با نیاز واقعی مخاطبان هر منطقه وارد کتابخانه‌ها شود تا منابع موجود، ارتباط بیشتری با جامعه محلی داشته باشد.

وی تأکید کرد: این تغییر رویکرد در کنار توسعه مهارت‌های حرفه‌ای کتابداران، می‌تواند به افزایش ارتباط مخاطب با کتابخانه و رونق مطالعه کمک کند.

انتهای پیام