به گزارش خبرنگار ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین علی تقی‌زاده، رئیس سازمان دارالقرآن الکریم، در دومین نشست «هیئت قرآنیان تهران» که امروز جمعه ۱۶ مردادماه با حضور جمعی از اساتید، فعالان و چهره‌های جامعه قرآنی و خانواده‌های آنان در فرهنگسرای قرآن برگزار شد در سخنانی با اشاره به مناسبت روز خبرنگار اظهار کرد: در این برهه خاص تاریخی، خبرنگاران عزیز مسئولیت ویژه‌ای بر عهده دارند؛ چراکه امروز درگیر یک جنگ ترکیبی هستیم که ابعاد مختلفی دارد و یکی از مهم‌ترین ابعاد آن، جنگ شناختی و رسانه‌ای است.

وی با اشاره به تحولات سال‌های اخیر افزود: در خردادماه سال ۱۴۰۳ تعبیر «جنگ وجودی» مطرح شد؛ جنگی که در نهایت می‌تواند به مرگ و زندگی یکی از طرفین منجر شود. شاید در آن زمان بسیاری از ما عمق این تعبیر را به‌درستی درک نکرده بودیم، اما هرچه جلوتر آمدیم، روشن‌تر شد که این مقطع با بسیاری از برهه‌های حساس گذشته تفاوت دارد و واقعاً در یک نقطه تاریخی تعیین‌کننده قرار گرفته‌ایم.

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم ادامه داد: سال‌هاست از «دوران حساس کنونی» سخن می‌گوییم، اما به نظر می‌رسد این مقطع واقعاً متفاوت است. حتی می‌توان آن را به تعبیر رهبر شهید انقلاب، «طلیعه فصل نوین» دانست؛ وضعیتی که شاید در آینده، تاریخ را به قبل و بعد از این مقطع تقسیم کنند. ما در یک پیچ تاریخی قرار گرفته‌ایم و مختصات عرصه‌های مختلف در حال تغییر است.

روایت و رساندن پیام؛ مهم‌ترین میدان جنگ شناختی

تقی‌زاده با اشاره به اهمیت بعد شناختی جنگ ترکیبی تصریح کرد: در میان ابعاد مختلف این جنگ، از جمله جنگ نظامی، اقتصادی و شناختی، بعد شناختی و رسانه‌ای اهمیت ویژه‌ای دارد. رهبر شهید انقلاب در پیام‌ها و سخنان متعدد بر این موضوع تأکید کرده‌اند که در جنگ‌های امروز، توانایی یک طرف در گرفتن و رساندن پیام و روایت او از واقعیت، در تعیین پیروزی نقش اساسی دارد.

وی افزود: در یکی از بیانات مهم، تصریح شده است که امروز پیروزی یک طرف را توانایی او در گرفتن و رساندن پیام و روایت او از واقعیت رقم می‌زند. این تعبیر بسیار مهم است؛ یعنی مسئله فقط این نیست که در میدان نظامی چه اتفاقی رخ می‌دهد، بلکه مهم است که چه کسی می‌تواند واقعیت آن میدان را درست دریافت، تبیین و روایت کند.

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم با بیان اینکه در این عرصه نیز باید همانند میدان‌های دیگر با جدیت، دقت و ابتکار وارد شد، گفت: همان‌گونه که در عرصه نظامی، شهیدانی همچون شهید تهرانی‌مقدم، شهید حاجی‌زاده و دیگر فرماندهان و متخصصان با تلاش و ابتکار یک عرصه جدید را پیش بردند، در عرصه رسانه نیز به چنین تلاش و ابتکاری نیاز داریم.

وی ادامه داد: امروز باید در عرصه رسانه، نقطه‌زن عمل کنیم. همان‌گونه که دقت اصابت یک موشک مهم است، در عرصه رسانه نیز باید ببینیم پیام ما با چه دقتی به مخاطب منتقل می‌شود، آیا روایت ما توانسته واقعیت را به‌درستی تبیین کند و آیا توانسته است مخاطب را با حقیقت همراه کند یا خیر.

در کانون یک درگیری تبلیغاتی و رسانه‌ای قرار داریم

تقی‌زاده با اشاره به هشدار‌های رهبر شهید انقلاب درباره جنگ رسانه‌ای گفت: در بیانات دیگری نیز تأکید شده است که ما فراتر از درگیری‌های نظامی، در کانون یک درگیری تبلیغاتی و رسانه‌ای قرار داریم؛ درگیری‌ای با یک جبهه وسیع که فقط به یک ابزار یا یک رسانه محدود نمی‌شود.

وی افزود: در چنین شرایطی، باید آرایش جمعی تبلیغاتی و رسانه‌ای داشته باشیم. هنوز این مسئله به‌صورت کامل در فضای فرهنگی کشور مورد توجه قرار نگرفته است. ما نیاز داریم نسبت خود را با مسئله روایت، رسانه و افکار عمومی از نو تعریف کنیم.

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم در ادامه با بیان اینکه برای فهم دقیق این مسئله باید به قرآن کریم مراجعه کنیم، اظهار کرد: وقتی به درگیری‌های حق و باطل در قرآن کریم نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که یکی از مهم‌ترین عرصه‌های این تقابل، نحوه روایت کردن واقعیت است.

قرآن حتی شکست‌های جبهه حق را فاتحانه روایت می‌کند

وی با اشاره به آیه شریفه «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» گفت: رهبر معظم انقلاب در سال‌های اخیر بار‌ها به این آیه شریفه استناد کرده‌اند. این آیه در ارتباط با ماجرای جنگ احد نازل شده است؛ جنگی که در آن جبهه حق آسیب جدی دید، حمزه سیدالشهدا(ع) و جمعی از یاران برجسته پیامبر(ص) به شهادت رسیدند و شرایطی که می‌توانست یک پیروزی را رقم بزند، به ظاهر به شکست تبدیل شد.

تقی‌زاده تصریح کرد: اما قرآن کریم وقتی می‌خواهد این واقعه را روایت کند، حتی شکست ظاهری جبهه حق را نیز با یک روایت فاتحانه بیان می‌کند و می‌فرماید: «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ». یعنی شما برترید. این نگاه قرآن به واقعیت است.

وی افزود: بنابراین، خبرنگار قرآنی فقط خبرنگاری نیست که اخبار قرآن، فعالیت‌های قرآنی یا رویدادهای فرهنگی را پوشش دهد. مسئله مهم‌تر از «خبر قرآنی»، «نگاه قرآنی» است. خبرنگار قرآنی باید بتواند واقعیت را از منظر قرآن ببیند و آن را بر اساس دستگاه مفهومی قرآن روایت کند.

داستان موسی(ع) و فرعون؛ نمونه قرآنی جنگ روایت‌ها

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم با اشاره به داستان حضرت موسی(ع) و فرعون در قرآن کریم اظهار کرد: اگر به سوره مبارکه طه و ماجرای رویارویی حضرت موسی(ع) با فرعون و ساحران توجه کنیم، یکی از نکات بسیار مهم، مسئله تصویرسازی و ایجاد تخیل برای مخاطب است.

وی ادامه داد: قرآن کریم درباره عملکرد ساحران می‌فرماید: «يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّهَا تَسْعَى». یعنی آنها کاری کردند که واقعیت به شکل دیگری در برابر چشم مخاطب دیده شود. در حقیقت، یک چیز واقعیت دارد و چیز دیگری به مخاطب نشان داده می‌شود.

تقی‌زاده افزود: توان آنها در ایجاد این تصویرسازی آن‌قدر زیاد بود که حتی حضرت موسی(ع) در وجود خود احساس ترس کرد و خداوند متعال به ایشان فرمود: «لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلَى». اینجا خداوند در برابر روایت‌سازی باطل، روایت حقیقی را ارائه می‌کند.

وی با بیان اینکه این مسئله درس‌های مهمی برای فعالان رسانه‌ای امروز دارد، گفت: ممکن است در یک میدان، تجهیزات رسانه‌ای و امکانات تبلیغاتی در اختیار جبهه باطل باشد، اما این به معنای پیروزی نهایی آن جبهه نیست. قرآن نشان می‌دهد که حقیقت، ظرفیت شکست دادن روایت دروغین را دارد؛ به شرط آنکه جبهه حق بتواند آن حقیقت را درست روایت کند.

فرعون چگونه توجه جهان را به موسی(ع) جلب کرد؟

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم با اشاره به بخش دیگری از داستان حضرت موسی(ع) و فرعون، بیان کرد: یکی از نکات جالب این داستان آن است که خود دستگاه تبلیغاتی فرعون، عملاً زمینه توجه گسترده مردم به حضرت موسی(ع) را فراهم می‌کند.

وی افزود: فرعون تمام دستگاه خود را بسیج می‌کند تا موسی(ع) را تضعیف کند، اما نتیجه این می‌شود که توجهات عمومی به موسی(ع)، حرکت او و پیامش جلب می‌شود. اگر جبهه حق می‌خواست با صدها برابر بودجه تبلیغاتی چنین میزان توجهی ایجاد کند، شاید نمی‌توانست؛ اما دستگاه فرعون این توجه را ایجاد کرد.

تقی‌زاده تصریح کرد: امروز نیز باید از این مسئله به‌عنوان یک «پنجره فرصت» استفاده کنیم. در بسیاری از مواقع، دشمن با اقدام خود توجه افکار عمومی را به یک موضوع جلب می‌کند و اینجاست که اگر جبهه حق توان روایت‌سازی داشته باشد، می‌تواند این فرصت را به فرصتی برای تبیین حقیقت تبدیل کند.

فرعون؛ روایت‌سازی را رها نمی‌کند

وی در ادامه به روایت فرعون پس از ایمان آوردن ساحران به حضرت موسی(ع) اشاره کرد و گفت: وقتی ساحران در برابر حقیقت تسلیم می‌شوند و ایمان می‌آورند، فرعون بلافاصله روایت جدیدی می‌سازد. قرآن کریم این بخش را نیز به زیبایی نقل می‌کند؛ فرعون می‌گوید: «آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ»؛ یعنی شما پیش از آنکه من اجازه بدهم، به او ایمان آوردید.

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم ادامه داد: فرعون در ادامه، روایت دیگری می‌سازد و ادعا می‌کند که این افراد اساساً با موسی(ع) هماهنگ بوده‌اند و این اتفاق از پیش طراحی شده است. یعنی دستگاه باطل، حتی وقتی با یک واقعیت غیرقابل انکار مواجه می‌شود، روایت آن را رها نمی‌کند، بلکه بلافاصله تلاش می‌کند روایت دیگری بر افکار عمومی تحمیل کند.

وی گفت: این موضوع نشان می‌دهد که روایت‌سازی، از زمان حضرت آدم(ع) تا امروز، یکی از ارکان اصلی تقابل جبهه حق و باطل بوده است. قرآن کریم نیز در موارد متعددی به این مسئله پرداخته و روایت‌های باطل را در برابر روایت الهی قرار داده است.

قرآن؛ منبع روایت الهی از واقعیت

تقی‌زاده با اشاره به آیه «قَالَ فِرْعَوْنُ مَا أُرِيكُمْ إِلَّا مَا أَرَىٰ» اظهار کرد: حتی فرعون خود را صاحب روایت می‌داند و می‌گوید من چیزی جز آنچه خود می‌بینم به شما نشان نمی‌دهم. این همان مسئله‌ای است که امروز نیز در جنگ روایت‌ها با آن مواجه هستیم؛ هر جبهه تلاش می‌کند واقعیت را از زاویه نگاه خود برای مخاطب تبیین کند.

وی افزود: در مقابل این روایت، مؤمن آل فرعون می‌گوید: «یَا قَوْمِ اتَّبِعُونِ أَهْدِکُمْ سَبِیلَ الرَّشَادِ». یعنی روایت دیگری ارائه می‌شود؛ روایتی که مخاطب را به راه رشد و هدایت دعوت می‌کند.

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم تأکید کرد: از زمان خلقت حضرت آدم (ع) و آغاز تقابل حق و باطل تا امروز، یکی از مسائل اصلی، مسئله روایت بوده است و قرآن کریم خود یک دستگاه کامل برای روایت‌سازی دقیق و الهی ارائه می‌دهد؛ روایتی که نه زمینی و منفعت‌محور و نه شیطانی، بلکه مبتنی بر حقیقتی است که خداوند متعال برای انسان تبیین کرده است.

خبرنگار قرآنی؛ فراتر از پوشش اخبار قرآنی

تقی‌زاده در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت نگاه قرآنی در میان فعالان رسانه‌ای گفت: فعال فرهنگی و خبرنگاری که در عرصه قرآنی فعالیت می‌کند، نباید وظیفه خود را صرفاً در پوشش اخبار سیاسی، فرهنگی یا قرآنی خلاصه کند. اگر قرار است عنوان «خبرنگار قرآنی» یک عنوان حقیقی باشد، باید نگاه او نیز قرآنی باشد.

وی افزود: ما به گفت‌وگوها، مباحثات و کار‌های عمیق‌تری درباره روایت‌سازی در قرآن کریم نیاز داریم. فعالان فرهنگی و خبرنگاران قرآنی باید تلاش کنند مدخل ورود خود به مسائل و رخداد‌های جامعه را از منظر قرآن انتخاب کنند و تصویرسازی خود از واقعیت را بر اساس آنچه قرآن کریم به ما آموزش داده است، شکل دهند.

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم در پایان اظهار امیدواری کرد: ان‌شاءالله خداوند متعال به همه ما توفیق دهد که هم در معارف قرآن کریم عالم و هم در عمل به آن موفق باشیم و بتوانیم در عرصه رسانه و فرهنگ، روایت الهی از حقیقت را به درستی به جامعه منتقل کنیم.

انتهای پیام