سیدمهدی جوادی، ناظر علمی دانشنامه تاریخی استان اردبیل در گفت‌و‌گو با ایکنا از اردبیل با اشاره به جایگاه محوری شیخ صفی‌الدین اردبیلی در میان جریان‌های مذهبی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عصر خود، اظهار کرد: سیاست‌ها و اقدامات بنیادین برای استحکام جریان فکری شکل‌گرفته پیش از حیات شیخ صفی‌الدین، در دوران زندگی این عارف و صوفی برجسته اردبیلی سامان یافت و وی این مکتب فکری را به جانشینان خود منتقل کرد.

وی افزود: از عوامل مهم موفقیت نیاکان پادشاهان صفوی و شکل‌گیری دولت صفوی، حضور چهره‌های اثرگذار در عرصه‌های دینی، مذهبی، اجتماعی، نظامی و فرهنگی و همچنین شکل‌گیری جریان‌های اجتماعی و مذهبی در حوزه‌های تصوف، عرفان و نهضت‌های سیاسی و نظامی بود.

این پژوهشگر تاریخ با بیان اینکه اردبیل با تکیه بر سرمایه تاریخی صفویه، ظرفیت الگوسازی برای همگرایی علمی و توسعه امروز را دارد، گفت: با حمایت متولیان امر در سطوح ملی و استانی می‌توان این ظرفیت‌های تاریخی را در مسیر رشد و توسعه متوازن استان به کار گرفت.

جوادی یکی از مهم‌ترین رویداد‌های زندگی شیخ صفی‌الدین را حضور وی نزد شیخ زاهد گیلانی دانست و افزود: شیخ صفی‌الدین در ۲۵ سالگی و در سال ۶۷۵ هجری قمری نزد شیخ زاهد گیلانی، از عارفان و متصوفان نامدار آن دوران، رفت و تا زمان وفات وی در سال ۷۰۰ هجری قمری در زمره مریدان او باقی ماند.

وی ادامه داد: شیخ صفی‌الدین در همین دوره با بی‌بی فاطمه، دختر شیخ زاهد گیلانی، ازدواج کرد و این پیوند خانوادگی، علاوه بر استحکام جایگاه اجتماعی وی در گیلان، پشتوانه‌ای مهم برای گسترش فعالیت‌های مذهبی و اجتماعی او فراهم ساخت.

عضو شورای عالی علمی دانشنامه تاریخی استان اردبیل افزود: تداوم نسل شیخ صفی‌الدین تا شاه اسماعیل صفوی، بنیان‌گذار دولت صفوی، از طریق سه فرزند حاصل از این ازدواج، یعنی محی‌الدین، صدرالدین موسی و ابوسعید، دنبال شد.

وی با اشاره به جایگاه اردبیل در منابع تاریخی اظهار کرد: افزون بر منابع دست اولی همچون صفوه‌الصفا اثر ابن‌بزاز اردبیلی، تاریخ عالم‌آرای صفوی و آثار اسکندربیگ ترکمان، بسیاری از شرق‌شناسان و ایران‌شناسان نیز به نقش اردبیل و خاندان صفوی در تحولات تاریخ ایران توجه ویژه‌ای داشته‌اند.

جوادی با اشاره به آثار راجر سیوری، ایران‌شناس برجسته، گفت: وی در کتاب ایران عصر صفوی، بخشی با عنوان «خداوندگاران اردبیل» را به بررسی اوضاع سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی اردبیل و نقش دودمان صفوی در این منطقه اختصاص داده است.

وی همچنین خاطرنشان کرد: والتر هینتس در کتاب تشکیل دولت ملی در ایران؛ حکومت آق‌قویونلو و ظهور دولت صفوی، فعالیت‌های شیخ حیدر، پدر شاه اسماعیل صفوی، را از مقدمات تشکیل دولت صفوی دانسته و از آن با عنوان «حکومت دینی اردبیل» یاد کرده است.

ناظر علمی دانشنامه تاریخی استان اردبیل افزود: میشل م. مزاوی نیز در کتاب پیدایش دولت صفوی، فصل مستقلی را به «طریقت صوفیگری در اردبیل» اختصاص داده و آن را یکی از مهم‌ترین بستر‌های شکل‌گیری دولت صفوی معرفی کرده است.

جوادی با تأکید بر ضرورت بازخوانی جایگاه اردبیل و خاندان صفوی در تاریخ ایران گفت: شناسایی، ساماندهی و بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان علمی، فرهنگی و پژوهشی استان می‌تواند نقش مهمی در تبیین این جایگاه ایفا کند.

وی در پایان «دانشنامه تاریخی استان اردبیل» را نمونه‌ای ارزشمند از همگرایی پژوهشگران برای ثبت، حفظ و صیانت از میراث تاریخی و فرهنگی استان دانست و افزود: این مجموعه با گردآوری و تدوین ظرفیت‌های تاریخی شهرستان‌های مختلف، گامی مؤثر در تقویت هویت تاریخی و انسجام علمی استان اردبیل برداشته است.

انتهای پیام